علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٧ - بررسي روايات وارده در فضيلت اهل بيت در سورة انسان
١. اضطراب در نقل روايت؛ در اين روايت يكي از عيادت كنندگان پيشنهاد نذر كرد؛ ولي در روايات صفحات بعدي، خود رسول اكرم٦ پيشنهاد نذر داده است.
٢. تعبير به «همسايه»، به احتمال زياد، صحيح نيست؛ چون در خود مدينه مسلمين زندگي ميكردند و يهود جداگانه در خيبر و جاهاي ديگر در خارج از مدينه زندگي ميكردند. بنابراین، علي٧ همسايه يهودي نداشته است.
٣. مشاعره علي٧ و فاطمه٣ ـ كه در متن عربي روايت نقل شده ـ در آن موقعيت ـ كه سائل در پُشت در ايستاده است ـ منطقي به نظر نميرسد. از اين رو، ممكن است آن را به عنوان زبان حال، آيندگان و سرايندگان اضافه كرده باشند. سرودن شعر علي و فاطمه و استفاده از تعابيري چون«مانند جوجه از گرسنگي ميلرزيدند» و يا «از گرسنگي شكمش به پشتش چسبيده بود»، بيشتر براي برانگيختن عواطف انساني عنوان شده است. به علاوه، با سه روز گرسنگي، آدم، بيحال ميشود و بر خود ميلرزد، ولي شكمش به پشت نميچسبد.
٤. نذر و روزه بر حسنين ـ كه در آن روز بيش از چهار يا پنج سال نداشتهاند ـ معقول به نظر نميرسد، چون پدر آن يتيم در اُحُد شهيد شده بود كه در سال سه يا چهار هجري بوده است و حسنين در دو و سه هجري متولد شدهاند.[١] و نذر روزه بر بچه چهار يا پنج ساله معقول نيست. به علاوه، اين واقعه سالها قبل از رحلت پيامبر٦ واقع شده بود و پيامبر٦ در سال دهم هجري وفات كردهاند.[٢] از اين رو، حسنين نميتوانند در اين حادثه بيش از چهار يا پنج سال داشته باشند و نذر روزه بر چنين بچهاي معقول نيست.
٥. مراجعه علي٧ به يهودي، با آن متاعت نفسي كه ايشان داشت، صحيح به نظر نميرسد.
نقل دوم
مشابه روايت مذكور را ابن شهر آشوب از ابوصالح، مجاهد، ضحاك، حسن، عطاء، قتاده، ليث، ابنعباس، ابنمسعود، ابنجبير، عمرو بن شعيب، حسن بن مهران، نقاش، قشيري، ثعلبي و واحدي در تفاسيرشان و صاحب اسباب النزول و خطيب مكي در الأربعين و ابوبكر شيرازي در نزول القرآن في امير المؤمنين ٧ و اشنهي در اعتقاد اهل السنة و ابوبكر محمد بن احمد بن فضل نحوي در العروس في الزهد آورده است. او در ادامه ميگويد:
اهل بيت: از اَصبَغ بن نباته و ديگران از امام باقر٧ در مورد Gهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ...F نقل كردهاند كه مشابه نقل صدوق در الأمالي است و در اين روايت نيز علي٧، فاطمه، فضه و حسنين٨ نذر كردهاند و علي٧ از شمعون يهودي جو گرفته است و علي٧ و فاطمه٣ در سه نوبت مشاعره كردهاند و انفاق در سه روز اتفاق افتاده است.
در ادامه روايتِ ابن شهر آشوب آمده است:
[١]. رجال الطوسي، ص٢٧١.
[٢]. الجرح و التعديل، ج٣، ص٤٢.