با توجه به این سه نکته، منتقدان این احادیث، از هر سه جهت، آنها را مخدوش دانسته‌اند؛
یعنی معتقدند فرشتگان معصوم‌اند و مسخ به صورت ستاره نامعقول است. از سوی دیگر، مسوخ نمی‌تواند بیش از سه روز دوام داشته باشد. اینک به بررسی این اشکال‌ها می‌پردازیم:

١ ـ ٢. مخالفت متن روایات هاروت و ماروت با عصمت فرشتگان

اساسی‌ترین اشکال محتوایی که به روایات هاروت و ماروت از سوی عموم دانشوران فریقین وارد شده، مخالفت آنها با عصمت فرشتگان است که در آیاتی از قرآن بر آن تأکید شده است.

از همه مهم‌تر، آن که در روایات اهل‌بیت: بر این نکته تأکید شده است؛ چنان که قبلاً از امام حسن عسکری٧ نقل کردیم که امام، پس از شنیدن تفاسیر رایج‌ عامه درباره هاروت و ماروت، با آوردن کلمه «معاذالله» و با استناد به آیات قرآن از عصمت فرشتگان دفاع کردند.[١]

شیخ طوسی تذکر می‌دهد که اگر کسی قایل به عصمت فرشتگان باشد، این روایات را نمی‌پذیرد؛[٢] هر چند وی، به صراحت، اظهارنظر نکرده است، اما موضعش در دفاع از عصمت فرشتگان روشن است.

علامه طباطبایی مهم‌ترین اشکال روایات هاروت و ماروت را مخالفت با عصمت فرشتگان
دانسته است:

و هذه قصة خرافیة تنسب الی الملائکة المکرمین الذین نص القرآن علی نزاهة ساحتهم و طهارة وجودهم عن الشرك و المعصیة أغلظ الشرك و أقبح المعصیه... .[٣]

قاضی‌عیاض،[٤]‌ صالحی شامی،[٥] گردآورندگان تفسیر نمونه،[٦] رازی،[٧] ابوالسعود[٨] و علامه حلی
از سایر صاحب‌نظرانی هستند که روایات هاروت و ماروت را به خاطر مخالفت با عصمت فرشتگان مردود دانسته‌اند.

[١]. زاد المسیر، ج١،‌ص١٠٧.

[٢]. لسان المیزان، ج٧، ص٤٤.

[٣]. الشفاء بتعریف حقوق المصطفی، ج٢، ص١٧٤ ـ ١٧٦.

[٤]. سبل ‌الهدی و الرشاد، ج١١، ص٤٩٣.

[٥]. همان، ص٤٩٥.

[٦]. المحرر الوجیز، ج١، ص١٨٧.

[٧]. صحیح‌ شرح العقیدة الطحاویة، ص٣٨٧ ـ ٣٨٨.

[٨]. ترجمه تفسير الميزان، ج‌١، ص٣٦٠.