علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧١ - احادیث مربوط به دوران شیردهی و تطبیق آن با علوم تجربی
نشان داده است که ترویج و تشویق برنامهدار شیردهی با پستان، سبب افزایش شیوع و مدت شیردهی میشود.[١] سازمان بهداشت جهانی WHO در سال ٢٠٠٧م، روزهای ١ـ ٧ آگوست سال ٢٠٠٧م، را به عنوان هفته شیرمادر نامگذاری کرد و شعار او این بود که شروع تغذیه با شیرمادر در ساعت اول پس از زایمان جان ده میلیون کودک را از مرگ نجات میدهد.[٢]
تدابیر اتخاذ شده توسط سازمانهای بهداشتی ـ همانطور که بیان شد ـ محدود به تبلیغات این سازمانها برای ایجاد و ابقای شیردهی توسط مادر برای مدت محدود است. اما راهکارهایی که تعالیم اسلامی دارند گستردهتر و کاملتر است. میتوان این توصیهها را به قرار ذیل تقسیم نمود: ١. آموزش: روایات فراوانی وجود دارد که شیر مادر را بهترین غذا برای کودک شیرخوار بیان میکند؛ ٢. تبلیغات: جنبههای مختلفی برای ایجاد انگیزه برای مادر شیرده و خانواده او در متون اسلامی وجود دارد. مانند قرار دادن اجر معنوی برای مادران شیرده و ارزش داشتن شیرمادر و ایجاد حرمت با شیر مادر؛ ٣. پیشگیری و پیشبینی: به وجود آوردن تسهیلات برای مادرانی که قصد شیردهی کودکان خود را دارند؛ مانند تأمین مالی و معنوی ایشان؛ ٤. آزادی اختیار برای مادر شیرده: مادران ـ که دارای محبت ذاتی به کودکان خود هستند ـ و نعمت شیر ـ که به صورت تکوینی در اختیار دارند ـ با آزادی میتوانند آن را اختیار کنند و هیچ گونه اجباری در پذیرفتن و یا عدم آن ندارند. این گونه مادران دارای انگیزه قویتری برای ادامه شیردهی خواهند بود؛ ٥. به وجود آمدن حق و حقوق قانونی برای مادر شیرده: مادران به ازای انتخاب خود، دارای حقوقی برای خود و طفل خود خواهند شد و قانون اسلامی حامی این گونه مادران خواهد بود.
بخش سوم. انتخاب دایه
احادیثی که درباره انتخاب دایه است، قسمت زیادی از احادیث شیردهی را در کتب احادیثی به خود اختصاص داده است. در شرایط امروزی، به دلیل وجود مکملهای تغذیهای برای شیرخواران، دایه و رضاع به ندرت انجام میشود و تمایلات جامعه امروزی بر استخدام زن به عنوان دایه رو به کاهش است. بنابراین، تحقیقات در این زمینه بسیار اندک است. اما پیامهای این احادیث با از رونق افتادن استخدام دایه میتواند در زمینههای دیگری استفاده شود؛ مانند اینکه مراقب یا پرستار کودکان دارای
چه خصوصیاتی باشند و باید برای پرستاری کودکان از چه کسانی استفاده نمود و چه کسانی برای
این کار مناسب نیستند. این مبحث خود بحثی جدا و مفصل میطلبد که در جای خود میتواند بسیار
مفید باشد و برای مراکز نگاهداری کودکان شیرخوار، مانند مهدهای کودک و شیرخوارگاهها قابل
استفاده باشد.
بخش چهارم: نکته مغایر با علوم تجربی
درباره مدت زمان شیردهی به نظر میرسد که بین آموزههای از قرآن و علوم تجربی مغایرت وجود دارد.
[١]. کمک به مادران شیرده، ص٣٦ـ٥٢. Nelson essential of pediatrics ١٣١-١٣٦
[٢]. الکافی، ج٦، ص٤٠، ح٢؛ تهذیبالأحكام، ج٨، ص١٠٨، ح١٥؛ وسائلالشیعة، ج٢١، ص٤٥٣، ح٢٧٥٦٠.