علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٥ - اعتبار دعاهای ابن طاووس از نگاه او
ـ أصل محمد بن أبي عمير رضوان الله عليه،[١]
ـ أصل ابو محمد يمنی که مقابله شده به خط شيخ أبي جعفر طوسي و در نسخهای ديگر ـ که قديمی است ـ آمده: قال أبو محمد عبد الله بن محمد يمنى،
ـ أصل من أصول أصحابنا، تأريخ كتابت آن ربيع الاخر سال٣١٤ق،
ـ أصلی که بر هارون بن موسى تلعكبري; قرائت شده است،
ـ اصل معاوية بن حكيم،
ـ مسائل صباح بن نضر هندي از علي بن موسى الرضا٧. اين کتاب را أبو العباس بن نوح و أبو عبدالله بن محمد بن أحمد صفواني از أصل كتابی عتيق روايت کردهاند. اين کتاب در اختيار است و چه بسا در حيات اين دو نفر کتابت شده است. روايات اين کتاب با اسناد متصل از ريان بن صلت است.
ـ أصل هشام بن سالم از رجال صادق و كاظم٨ و ابن أبي عمير از آن روايت میکند،
ـ أصل كتاب علي بن إسماعيل ميثمي،
ـ أصلی که تاريخ كتابت آن٢٣٧ق، است،
ـ أصل أبي الفرج أبان بن محمد،
ـ الرسالة الموضحة مظفر بن جعفر بن حسين (حسن). محمد بن جرير طبری از او روايت کرده است، نسخهای از اين کتاب ـ که به خط مصنف است ـ در خزانه عتيقه نظاميه بغداد موجود است،
ـ جزء قديمیای که بر آن تاريخ سماع جمادی الآخره ٤٠٢ق، کتابت شده است.[٢]
نتيجه
مهمترين منابع دعايي اماميه، کتابهايي است که ابن طاووس تألیف کرده است. اگر چه همة مطالبی که او، تحت عنوان دعا، ذکر کرده، طريق صحيح به معصوم ندارد يا فاقد طريق است، ولی نبايد ويرانگر اين بنيان تلقی گردد؛ چه اولاً بيشتر اين دعاها مأثور و مسند است و ابن طاووس بر درستی طرق آنها به صورت کلی و در موارد بسيار به گونه فردی، تصريح نموده است. ثانياً، متون فاقد سند صحيح و يا فاقد سند، اگر چه نبايد سخن معصوم دانسته شود، ولی بايد توجه داشت که اين متون به موجب کلام معصوم ـ که بر طريق صحيح استوار است ـ قابل عمل و موجه میتواند باشد.
به همين جهت، ابن طاووس خود مقيد به اين دعاها بود و به عنوان عابدترين دوران خود شناخته شده است. نيز عالمان وارسته و فرهيخته اماميه به اين متون اعتماد کرده و کتابهای او را در شمار مصادر کتابهای خود قرار دادهاند.
[١]. اقبال الاعمال، ج١، ص١٤٦ و ص١٨٣؛ الدروع الواقيه، ص١٧٠.
[٢]. الدروع الواقيه، ص٧٧ ـ ٧٨.