علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٣ - اعتبار دعاهای ابن طاووس از نگاه او
بيشتر اين کتابها، بويژه کتابهای دعايی، در شمار تألیفات پيش از شيخ طوسی شناخته میشود. قرينه بر اين مطلب، آن است که شيخ منتجب الدين در کتاب الفهرست خود ـ که در شرح حال مؤلفان اماميه پس از شيخ طوسی، در حد فاصل نزديک به يک سده و نيم است ـ به شمار اندکی کتاب در موضوع دعا اشاره کرده است. قرينة قویتر ـ که از ظاهر کلمات سيد بن طاووس در لابهلای تصانيفش استفاده میشود ـ اين است که بيشترکتابهای دعايی ـ که در اختيار او بوده ـ از اصول قديمی بودهاند. او به تاريخ بعضی ازآنها اشاره کرده و بسياری را نيز به عنوان نسخة اصل يا نسخة عتيقه ياد کرده و نيز محل آنها را ـ که در مستنصريه و غير آن بوده ـ ذکر کرده است. به هر روی، شمار کتابها و اصولی که ابن طاووس از آنها در تألیف کتابهايش استفاده کرد، در حدود ٤٨٨ کتاب است.[١]
به موارد زير به عنوان نمونه اشاره میشود:
ـ اصل عبدالله بن حماد انصاری،
ـ اين(روايت، روايات) را در کتب اصحاب اماميه ـ که قديمی است و از آن دعاهای برخی شبها افتاده ـ يافته است.[٢]
ـ کتابی به خط شيخ علی بن يحيی خياط و غير او در کتب اصحاب اماميه که آن خط اکنون موجود است. اين کتاب در ربيع الاول سال ٦٠٩ ق، به او اجازه داده شده است،
ـ کتاب دعايی قديمی از طرق اصحاب اماميه، که گويا از اصول آنان است،
ـ کتاب الاغسال احمد بن محمد بن عياش. نسخهای از اين کتاب را ـ که در ربيع الاول سال ٤٢٧ق، کتابت شده ـ در اختيار دارد،
ـ کتاب جعفر بن سليمان، از ابی عبدالله٧،
ـ اصلی قديمی از اصول اصحاب اماميه، که روايت نخست آن از حسن بن محبوب است. اين اصل در سال ٣٧٣ق، کتابت شده است،
ـ کتاب ابوالعباس احمد بن علی بن نوح(رض). در نسخه اين کتاب آمده که آن را ابو نصر جعفر بن محمد بن حسن بن هيثم استنساخ کرده است،
ـ کتب الدعوات، در اين مجموعه آمده که مؤلف آن در کتاب ابی الحسين زيد بن جعفر محمدی در کوفه ديده که ابوعبدالله حسين بن عبيدالله غضایری يک جزء قديمی به خط ابی غالب احمد بن محمد زراری را روايت کرده که در آن دعاهايی بدون اسانيد است،
ـ بعض مصنفات اصحاب اماميه که به عبادات اهتمام داشتند. نسخهای قديمی از اين مصنفات را در اختيار دارد که مصنفان آن متذکر شدهاند آن مختصر کتاب المنتخب است،
ـ کتاب المبعث علی بن ابراهيم بن هاشم قمی. نسخهای از اين کتاب را در اختيار دارد که در سال٤٠٠ق، کتابت شده است،
[١]. همان، ج١، ص ٥٦ ، ص٦٠ و ص١٤٦.
[٢]. الرعايه، ص١٥٠.