فضا را پر کرده‌اند،[١] در حالی‌که دارای عقل و شعور کافی بر سخن شنیدن و پاسخ گفتن بودند و خداوند
به آنها خطاب کرد: Gأَلَسْتُ بِرَبِّكُمْF؟ آنها گفتند: آری. تا پیمان نخستین بر توحید گرفته شود و خود
انسان بر خویشتن شاهد باشد و پیمان تشریعی و قرارداد خود آگاه میان انسان‌ها و پروردگارشان
بوده است. طبق این نظریه، اخذ میثاق به جهت قطع عذر و بهانه و اتمام حجت بر فرزندان آدم
بوده است.

در میان پیشینیان، اندیشمندانی همچون نضر بن عربی، محمد بن کعب القرضی، مجاهد و ابی بن کعب این دیدگاه را پذیرفته‌اند.[٢] افزون بر این، به سعید بن مسیب، سعید بن جبیر، ضحاک، عکرمه، کعبی، حسن و سدی نسبت داده شده است.[٣]

و از مفسران شیعه علی بن ابراهیم قمی[٤] این قول را پذیرفته و از محدثان هم از ظاهر عبارت مجلسی فهمیده می‌شود که طرفدار این نظر است.[٥]

بیشتر مفسران اهل سنت، بویژه قدمای آنها به وجود عالم ذر معتقد بوده‌اند و از میان آنها می‌توان به ابن کثیر،[٦] فخر رازی[٧] و آلوسی[٨] اشاره کرد.

از متکلمان هم شیخ صدوق،[٩] شیخ مفید[١٠] و سید مرتضی،[١١] تا آنجا که مربوط به اخراج ذریه از صلب آدم باشد، پذیرفته‌اند، ولی سخن گفتن انسان‌ها را رد کرده‌اند. از فلاسفه هم، از مجموع آنچه در مفاتیح‌الغیب و الاسفار و عرشیه ملاصدرا آمده است، می‌توان او را از طرفداران این نظریه دانست؛[١٢] گرچه او به تأویل روایات وارده در این مورد معتقد شده است.[١٣] صاحب فصوص‌الحکم هم مخالفت با این نظریه را خسران دانسته است.[١٤]

از متأخران هم می‌توان از مرحوم مروارید و میرزا جواد آقا تهرانی نام برد که اعتقاد به عالم پیشین و این اقرار گرفتن بوده‌اند.[١٥]

[١].مجمع‌البیان، ج٤، ص٣٩٢.

[٢].الکافی، ج٢، ص٧، ح٢؛ تفسیرالعیاشی، ج٢، ص٣٩، ح١٠٩؛ بحار الانوار، ج٥، ص٢٥٧، ح٥٩ و ج٦٤، ص١١١، ح٢٢.

[٣].عالم ذر، ص١٦٠.

[٤].العهد والمیثاق فی القران الکریم، ١٤١٣ ق، ص٧٢.

[٥].تفسیر القمي، ج١، ص٢٤٨.

[٦].بحارالانوار، ج٦١، ص١٤١؛ مرآة العقول، ج٧، ص٤٤.

[٧].تفسیر ابن کثیر، ج٢، ص٢٥١.

[٨].تفسیر کبیر، ج٥، ص٥١.

[٩].روح‌المعانی، ج٩، ص١٠٣.

[١٠].التوحید، ص٣١٩.

[١١].عدة رسائل، اجوب المسائل السرویة، ص٢١٢.

[١٢].رسائل الشریف المرتضی، جوابات المسائل الرازیة، ص١١٣.

[١٣].العرشية، ص١٣٧.

[١٤]. همان، ص١٣٧.

[١٥].فصوص‌الحکم، ج٢، ص٧٢.