یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥١ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٥١

توجیه شود که نظر پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله این بوده است که مبادله جنس به مثل خود هرگز به صورت تفاضل نباشد تا شکل ربا در متخیله مردم وجود نداشته باشد، یعنی برای کسی مبادله مثل به مثل و زیاده به هیچ نحو معهود نباشد و این خود نوعی حریم است نظیر حرمت نکاح محارم که حریم زناست.

نکات روایات «وسائل» (ابواب الربا) ربا از کافر برای حکومت و برای فرد:

٥. کا- قال رسولاللَّه صلی الله علیه و آله: لیس بیننا و بین اهل حربنا رباً، نأخذ منهم الف درهم بدرهم و نأخذ منهم و لا نعطیهم. (باب ٧، روایت ٢).

ربا میان پدر و فرزند و مولی و عبد و زوج و زوجه نیست:

کا- عن ابیجعفر علیه السلام قال: لیس بین الرجل و ولده و بینه و بین عبده و لا بین اهله رباً، انما الربا فیما بینک و بین ما لاتملک. قلت: فالمشرکون بینی و بینهم رباً؟ قال: نعم. قال قلت: فانهم ممالیک. فقال: انک لست تملکهم، انما تملکهم مع غیرک، انت و غیرک فیهم سواء.

فالذی بینک و بینهم لیس من ذلک لان عبدک لیس مثل عبدک و عبد غیرک.

صاحب وسائل بعد از نقل این روایت میگوید: هذا مخصوص بالذمّی لما مرّ او محمول علی الکراهة.

خلاصه اینکه اختلاف دو روایت را که یکی تجویز میکند و دیگری منع میکند، به حمل یکی بر مشرک و دیگری بر ذمّی یا حمل یکی بر جواز و دیگری بر کراهت، رفع میکند و هر دو حمل خلاف ظاهر است.

ربا از کفار برای حکومت مسلمین جایز است و برای افراد جایز نیست:

و اظهر این است که بگوییم ربا از کفار برای حکومت مسلمین جایز است ولی برای افراد جایز نیست، زیرا آنچه را که حکومت مسلمین میگیرد عاید به همه مسلمین است و از قبیل استنقاذ است، و این معنی با ظاهر دو روایت کاملًا