یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٧ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٨٧

سرمایهداری آزاد است. علیهذا چگونه ممکن است این نظام باقی باشد و اسلام هم باقی باشد؟ اگر بنا شود که عوعو سگ و فریاد گرگ را تحریم کنیم، راه مستقیم این است که خود سگ و گرگ را از بین ببریم، و الّا تا آنها هستند فریاد میکنند. همانا نظاماتی که به چهره انسانیت عوعو میکند و راه را بر آن میگیرد و چنگالهای خود را در آن فرو برده است همین نظامهای سرمایهداری است که روزی مردم و مصالح عمومی را احتکار کرده و تودهها و کارگرها را تحقیر کرده و به حساب نمیآورند و به زور بر اموال تسلط پیدا کردهاند و زمین را از فساد پر کردهاند.

تا نظام جبار سرمایهداری اعدام نشود، دعوت دین واقعاً اجابت نشده است:

آنگاه که حکم اعدام این نظام جبار صادر شد باید گفت مردم حقیقتاً دعوت دین خدا را استجابت کردهاند و تسلیم مأموریتهای عادلانه آن شدهاند.

زندگی تعاونی یا زندگی ربوی؟.

قرآن ربا را منع و تعاون را تشویق و ایندو را با هم توأم قرار داده است:

قرآن در هیچ جا آیهای در منع از ربا ذکر نکرده مگر اینکه ترغیب کرده به تعاون صادقانه و مساعدت نسبت به محتاجان، گاهی به نام زکات و گاهی تحت عنوان صدقات و گاهی به نام انفاق مطلق در سرّاء و ضرّاء [١]. ولی فهم مردم از این آیات محدود نمیشود به اشکال محدود آن، و الّا خیلی فهم ضعیفی خواهد بود.

روح این آیات این است که چرخ کار باید در گردش باشد:

آنچه از روح این آیات میفهمند این است که چرخ کار باید در گردش باشد و برای حرکت آن، قوانین وضع شود به طوری که احتیاجی نباشد که درباره نظام ربوی فکر شود. علیهذا پس سرمایهگذاریهای بزرگ و کارهای مهم باید از طریق تعاون عمومی که در آن عناصر ناصالح و بیکار شرکت نداشته باشند صورت بگیرد ... در این راه از قوانین تعاونی آزمایششده جهان میتوان استفاده کرد. اما اعمال فردی، پس راه قرضالحسنه در آن باز است. آیا این جور برای ما بهتر است