یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٤ - فلسفه دین در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٨٤

العائق للانسان من الوصول الی کماله، فالاصلاح یجب ان یکون من جهة غیر جهة الطبیعة و لذا عبر عن قیام الانبیاء بهذا الاصلاح بالبعث.

٩. آیه سوره بقره مسبوق است به آیاتی که با آنچه گفته شد منافات ندارد، ولی آیه سوره یونس مسبوق است به:

فمن اظلم ممن افتری علی اللَّه کذباً او کذب بایاته انه لایفلح المجرمون. و یعبدون من دوناللَّه ما لایضرهم و لاینفعهم و یقولون هؤلاء شفعاؤنا عنداللَّه قل اتنبئون اللَّه بما لایعلمفی السموات و لا فی الارض سبحانه و تعالی عما یشرکون.

لهذا مفاد این آیه با آیه بقره فرق دارد. لهذا در المیزان (جلد ١٠، صفحه ٢٩) بعد از ذکر آیه: و ماکان الناس الّا امة واحدة فاختلفوا و لولا کلمة سبقت من ربک لقضی بینهم فیما فیه یختلفون، میفرماید:

و سیاق الایة السابقة (و یعبدون من دوناللَّه ...) لایناسب من الاختلافین المذکورین الّا الاختلاف الثانی ... و مقتضی ذلک ان یکون المراد من کون الناس سابقاً امة واحدة کونهم علی دین واحد و هو دین التوحید ثم اختلفوا فتفرقوا فریقین: موحد و مشرک، فذکر اللَّه فیها ان اختلافهم کان یقضی ان یحکم اللَّه بینهم باظهار الحق علی الباطل و فیه هلاک المبطلین و انجاء المحقین، لکن السابق من الکلمة الالهیة منعت من القضاء بینهم، و الکلمة هی قوله تعالی لما اهبط الانسان الی الدنیا: ولکم فی الارض مستقر و متاع الی حین. (بقره، ٣٦) آنگاه سایر اقوال را در مورد این آیه رد میکند.