یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٦ - ذوق واحد اجتماعی - تربیت صحیح

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٦٦

دیگری ذوق طبیعی و سومی ذوق ریاضی و چهارمی ذوق فلسفی و پنجمی ذوق تاریخی و همینطور ... این اختلافات نیز طبیعی است و شاید به ساختمان عصبی اشخاص مربوط باشد.

نوعی دیگر ذوق و سلیقه است که اجتماعی و مصنوعی است، یعنی عوامل تربیتی و اجتماعی موجب ذوق و سلیقه و پسند خاصی میشود. این البته در کارها و فعالیتهای اجتماعی و طرز اداره زندگی شخصی و خانوادگی و عمومی است.

ذوق اجتماعی عبارت است از طرز تشخیص وقضاوت شخص در مسائل اجتماعی. در اجتماع آنچه مهم است این است که ذوق و سلیقه واحدی در اجتماع بوده باشد و آن ذوق واحد صحیح باشد، یعنی ذوق جامعه هدف واحد صحیحی را انتخاب کرده باشد و راه رسیدن به آن هدف واحد را نیز یک جور تشخیص دهد و آن طرز هم صحیح باشد. پس جامعه باید از لحاظ هدف دارای تشخیص واحد باشد و آن تشخیص، صحیح و در جهت رشد و سعادت و کمال جامعه باشد و متناسب با مرحله اجتماعی آن جامعه باشد و هم از لحاظ راه رسیدن به آن هدف دارای تشخیص واحد باشد و تشخیصش صحیح باشد، یعنی واقعاً راهی که میرود او را به آن مقصد برساند نه اینکه آن را دور کند و به جای آنکه او را به کعبه برساند به ترکستان ببرد.

جامعه دینی فعلی ما از لحاظ هدف میتوان گفت تشخیص واحدی دارد و آن تشخیص صحیح است، اما از لحاظ راه رسیدن به هدف تشخیص واحدی ندارد و هزاران نوع ذوق و سلیقه وجود دارد.

به هر حال تنها هدف واحد داشتن، جامعه را در مسیر واحد به حرکت در نمیآورد (همانطوری که اینجانب در مقدمه اساسنامه شورای روحانیت تهران گفتهام) بلکه لازم است راه رسیدن به هدف را نیز یک جور تشخیص دهد تا در مسیر واحد حرکت کند. جامعه ما از این جهت به مصیبت سختی گرفتار است. در حوادث مهم، رهبران دینی با تفاوت بعدالمشرقین قضاوت میکنند: یکی تشخیص سکوت میدهد و یکی تشخیص اقدام و قیام، یکی معتقد است به تندروی و