یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٦ - یادداشت روح و مسأله خود واقعی و خود خیالی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٢٦

است [١] و عادتپذیر است، تکرار و تمرین یک عمل، صورت آن عمل را به او میدهد.

آیا خود انسان خودنداشتن است، یعنی آزادی است؟:

ولی کسانی که منکر طبیعت ذاتی هستند، مانند اگزیستانسیالیسته [معتقدند] انسان خودی ندارد که بخواهد با آن بیگانه گردد. ولی اینها مدعی هستند که خود انسان همان خود نداشتن و به عبارت دیگر آزادی از هرگونه قید و وابستگی است، تنها خودی که باید حفظ کند این است که به هیچ حدی و قیدی خود را مقید نسازد. جواب این است که فرق است میان قید و حد نداشتن و میان کادر نداشتن [٢]. طبیعت ذاتی انسان و یا فطرت ذاتی انسان کادر حرکت انسان است نه سد و مانعی برای حرکت.

به هر حال یکی از موارد اختلاف ما با اگزیستانسیالیسته در مسأله فطرت است که آنها هرگونه طبیعت و فطرت ذاتی را منکرند و ما به فطرت الهی معتقدیم و آن را نوعی کادر و بلکه موتور و رادار حرکت برای انسان میدانیم.

٣٩. عطف به نمره ٣٦، مولوی در جلد دوم [مثنوی] ضمن داستان کسی که شیخی را مورد طعن و بهتان قرار داده بود و جواب او به اینکه: