یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٠ - دین و اخلاق - اثر دین در تصفیه و غربال حوادث

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٧٠

نسبت دین با عشق و با علم

در فصل ششم کتاب، ویلیام جیمز در روانشناسی مذهب میگوید:

اگر نگوییم که مذهب در میدان عمل وسیع خود تنها به این اکتفا نمیکند که مانند عشق بر حقایقی که با آنها آشنا شدهایم روشناییهای نو افکند، حق مطلب را ادا نکردهایم. ابتدا مذهب، روشناییهایی میافکند ولی بعداً حقایق نوی را بر ما آشکار میسازد. دنیایی که یک فکر مذهبی به ما عرضه میکند نه تنها همان دنیای مادی است که قیافه آن عوض شده باشد، بلکه در ساختمان آن عالم چیزهای بیشتری است از آنچه یک نفر مادی میتواند داشته باشد.

پس فرق بین عشق و مذهب در اینجا آشکار میشود. مذهب مانند عشق بر حقایق آشناشده روشنایی میافکند ومانند عشق حرارتبخش و نشاطبخش و روشنیبخش است ولی در عین حال حقایق نوی را آشکار میسازد؛ از این جهت مانند علم است. پس مذهب، هم خاصیت عشق را دارد که گرمی و حرارت و نشاط و روشنی میبخشد و هم خاصیت علم را دارد که حقایقی نو آشکار میسازد.

دین و اخلاق - اثر دین در تصفیه و غربال حوادث

١. ویلیام جیمز در فصل اول کتاب دین و علم در فرق میان مذهب و اخلاق میگوید:

اساس در مذهب و یا اخلاق این است که ما چگونه خلقت و جهان هستی را تلقی میکنیم؟ آیا این هستی و کائنات را با