رشد مالی یعنی آگاهی بر سرمایهها و تشخیص سود و زیان مالی و قدرت اداره و حفظ و نگهداری ثروت، و رشد خانوادگی یعنی آگاهی بر مسائل خانوادگی از نظر یک واحد اجتماعی، تشخیص مصالح خانوادگی که مثلًا چه همسری برای او خوب است، و رشد اخلاقی یعنی تشخیص طرز برخورد و معاشرت و به عبارت دیگر مدیریت خود. رشد اجتماعی یعنی تشخیص و قدرت اداره یک پست اجتماعی که از آن به رشد اداری و قوه مدیریت نیز میتوان تعبیر کرد که شامل مدیریت بازرگانی، مدیریت صنعتی، مدیریت آموزشی، مدیریت درمانی میشود. رشد سیاسی دولتها یعنی قدرت مدیریت و حسن اداره مملکت، و رشد سیاسی ملتها یعنی حسن تشخیص انتخاب دولتها و نمایندگان، به علاوه لیاقت در دست گرفتن اختیارات از طرف ملت و مانع بروز استبدادهای فردی و جمعی [شدن.].

رشد اسلامی از نظر تعمق در حقایق اسلامی:

٧. اما رشد دینی و اسلامی که جامع است و جانشین رشد ملی است و از آیه تفقه (فلولا نفرمن کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فیالدین ...)

میتوان استنباط کرد، این است که اولًا در خود دین متفقه باشیم، اسلامشناس باشیم؛ مکتب اسلام را از نظر معارف الهی، از نظر اصول اخلاقی و تربیتی، از نظر احکام، از نظر فلسفه احکام و فلسفه اجتماعی اسلام بشناسیم.

از نظر درک هدفها و وسیلهها:

از نظر درک تحریفها و بدعتها:

هدفهای اسلام و وسایلی که برای وصول به هدفها ارائه داده بشناسیم، دخیلها و تحریفات و بدعتها را از سنتها تشخیص دهیم، درجه اهمیت هدفها و وسایل را بازشناسیم.

از نظر درک سود و زیان اسلام و موقعیت زمان:

سود و زیانهای اسلامی یعنی سود و زیان اسلام را به عنوان یک دین که باید باقی بماند بشناسیم (همانطور که امام حسین شناخت و به موقع شناخت و باخون خود آن را یاری کرد).

از نظر لیاقت حفظونگهداری:

بعلاوه لیاقت نگهداری و جلب مصالح و دفع مضار اسلام را داشته باشیم، ارزیابیهای ما درباره اسلام و مسائل اسلامی صحیح باشد، مثل واعظ قمی نباشیم که به خاطر نمردن در دارالکفر از تبلیغ هزارها بتپرست چشم پوشید.