یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٤ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٥٤

این راه فرار متداول هم بسته میشود. و اگر بگوییم نسیئه در معدود مکروه است، مراد معدودهایی است که دقیقاً قابل تقدیر نمیباشد مثل ثوب اما مثل اسکناس که کاملًا مقدّر است مشمول منع است.

اما قسم دوم که ثمن و مثمن دو جنس مختلف باشند. از بعضی روایات (مثل روایت مورد بحث) و فتاوی نیز استفاده میشود منع از نسیئه در این قسم. و اگر این قول صحیح باشد شاید وجهش تحرّز از مشابهت به ربا است (تأمل).

و اما در قسم اول، مسلماً نسیئه جایز است و هرگز شباهتی هم به ربا ندارد، زیرا زیاده قیمت در آنجا فقط داخل در گرانفروشی است.

ربا در معدود:

٩. عن ابیعبداللَّه علیه السلام عن علی علیه السلام: انه کسا الناس بالعراق و کان فی الکسوة حلّة جیدة. قال: فسألها ایاه الحسین علیه السلام فأبی. فقال الحسین: انا اعطیک مکانها حلتین. فأبی، فلمیزل یعطیه حتی بلغ خمساً، فأخذها منه ثم اعطاه الحلة و جعل الحلل فی حجره و قال:

لاخذنّ خمسة بواحدة. (باب ١٦، روایت ٦) ممکن است اشکال شود که حله از قبیل معدودهایی است که به وسیله عدّ تقدیر میشود، پس حمل معدود در باب ربا بر اموری که هیچ گونه تقدیر نمیشود و فقط به مشاهده معامله میشود صحیح نیست [١].

آیا حکومت میتواند از رعیت ربا بگیرد؟:

جواب این است که در اینجا چون اخذ ربا برای بیتالمال بوده و آن راجع به جمیع مسلمین است، میتواند صحیح باشد و شاید بتوان همین روایت را دلیل دانست بر جواز ربا برای حکومت.