یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٠ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٦٠

اینکه جریان معامله به شکل پول بیشتر نسیه تبدیل به کالا و کالا تبدیل به پول کمتر بشود و کالا رابط تبدیل پول نسیه به پول نقد شود، خارج از طبیعت بیع است و ما در تفسیر آیات جدا گفتیم و از تفسیر المیزان هم نقل کردیم که مفاد احل اللَّه البیع این است که کالاها متبادل شود، رجوع شود.

به نظر میرسد اینکه در آیه شریفه، احل اللَّه البیع را در مقابل و حرم الرّبوا قرار داده بسیاری از مشکلات را حل میکند و فقها با همه تکرار جمله «احل اللَّه البیع» در فقه، از نکته اساسی این آیه غافلند.

ولی این بیان ما در باب تعدد بیع صادق است که شخص گران نسیه میخرد و به کمتر نقد میفروشد، درباره عینه صادق نیست.

مسائلی که باید بحث شود ١. آیا جانشین نظام ربوی حتماً باید نظام سوسیالیستی باشد؟

آیا مضاربه نمیتواند جانشین نظام ربوی شود؟ ٢. بیع دین علی من هو علیه (که همان تنزیل و تعجیل مؤجّل است) چرا جایز است؟ و فرق آن با ربا چیست؟ ٣. در ربا، اخذ زیاده برای مقرض حرام است. لذا باید در بیع هم بیع به زیاده حرام باشد. چرا بیع به کمتر تحریم شده است؟ ٤. بیع کالی به کالی برای چه حرام است؟ آیا بیع دین به دین هم باطل است یا نه؟

اقول [مقرّر]: از روایات منع بیعالنقد و النسیئه صفقةً استفاده میشود که هرجا برای مدت زیادهای منظور شود ربا است:

روایاتی که دلالت میکند اگر برای اجل ثمن قرار دهند حرام و ربا است (رجوع شودبهص ٤١٨ نمره ٦٧):

کا قال امیرالمؤمنین علیه السلام: من باع سلعة فقال: ان ثمنها کذا و کذا یداً بید و ثمنها کذا و کذا نظرة فخذها بأی ثمن شئت، و جعل صفقتهما واحدة فلیس له الّا اقلّهما و ان کانت نظرة.