یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - دین منسوخ شدنی نیست

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٩٩

این وقار و سنگینی به عقیده ما از آن جهت است که مذهب شخصیت را عمیق میکند، خلأ موجود را پر میکند.

ما در ورقه فلاسفه اسلامی گفتیم آن وقار و علوّ نفسی که در فلاسفه اسلامی از قبیل فارابی و خواجه نصیر و صدرا و میرداماد و ابن رشد و ابوریحان وحتی بوعلی دیده میشود، هرگز در فلاسفه یونان از قبیل ارسطو و افلاطون و اپیکور و فیثاغورس دیده نمیشود، فقط در سقراط دیده میشود، در فلاسفه جدید از قبیل بیکن و هابز و استوارت میل و غیر اینها نیز دیده نمیشود. در همه اینها حرکات جلف و سبک و پست دیده میشود.

ایضاً ویلیام جیمز میگوید:

آیا احساسات الوهیت و وجدان خداوند در نزد بشر یک احساس واقعی و حقیقی است یا یک امر خیالی و وهمی؟ ...

من به خوبی میپذیرم که سرچشمه زندگی مذهبی دل است و قبول هم دارم که فرمولها و دستورالعملهای فلسفی و خداشناسی مانند مطالب ترجمهشدهای است که اصل آن به زبان دیگری باشد ...

ایضاً میگوید:

عموماً معتقدند که ایمان خود را بر پایههای فلسفی محکم ساختهاند و حال آنکه مبنای فلسفی بر روی ایمان قرار دارد [١].

ایضاً ویلیام جیمز میگوید: «در دین، هم جذب است و هم شادمانی.» و مقایسه میکند میان اخلاق متکی به مذهب و اخلاق متکی به مصلحت. درباره مارک اورل میگوید: «ناله او مانند