یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٤ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٢٤

درباره این دلیل باید گفت اگر مقصود این است که قدرت ثروت ربوی یک قدرت موهوم است از آن جهت که ثروت است، واضح است که درست نیست و اگر مقصود این است که ربا سبب میشود که مکتسب به او بیش از توانایی واقعی خودش قدرت پیدا کند به این معنی که تاجر و کارخانهدار و غیره همان طور که با سرمایه منافعی به دست میآورد معرض ضررها نیز هست.

یکی از ضررهای ربا این است که بحران و ورشکست ایجاد میکند:

اگر سرمایه از خود شخص باشد یا مضاربه باشد یا قرضالحسنه باشد، اجبار و الزامی پشت سر تاجر یا عامل یا کارخانهدار برای کار و تولید و فروش نیست ولی اگر ربا باشد که خواه ناخواه و روز به روز بر منافع افزوده میشود، صاحب پول مجبور است تولید یا فروش کند. این تولیدهای اجباری و فروشهای اجباری است که ورشکستهای عظیم و بحرانهای اقتصادی ایجاد میکند.

ج. و وقوع التطاول بینها و اکل بعضها بعضاً و انهضام بعضها فی بعض و فناء کل فی ما هو اقوی منه ...

این دلیل همان است که سوسیالیستها برای رد مطلق سرمایهداری، خواه با پول شخصی یا پول قرضالحسنهای یا مضاربه، گفتهاند و خلاصهاش این است که سرمایه بزرگتر خصوصاً در عصر ماشین همیشه سرمایه کوچکتر را هضم میکند و میخورد. سرمایه کوچک قادر به رقابت با سرمایه بزرگ نیست. این دلیل اگر درست باشد- و البته درست نیست- نفی مطلق سرمایهداری میکند نه خصوص ربا را.

تشکیل سرمایه بزرگ دادن متوقف بر رباخواری نیست.

کتاب «اسلام و مشکلات اقتصادی»:

٤. در آخر کتاب اسلام و مشکلات اقتصادی رساله کوچکی از شیخ محمد ابوزهره هست.

با منع ربا جلو قدرت بیچون و چرا و سیطره مطلق سرمایه گرفته میشود:

در آن کتاب به طور مشوش مطالبی ذکر شده و نظم منطقی ندارد. چیزی که در آنجا به چشم میخورد در فلسفه حرمت ربا این است که جلو قدرت و نفوذ و سیطره سرمایه