یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢١ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٢١

میشود، در صورت ربا خیر. علت مطلب این است که مالالاجاره مربوط است به استفاده واقعی و عملی از مال غیر، ولی ربا با استفاده و بهرهبرداری عملی ارتباط ندارد. البته تفاوت دیگری هم در کار هست و آن اینکه در اجاره عین مال رد شده و در ربا فرض این است که عین مال رد نشده به مالک. ولی هنگامی که تحلیل میکنیم میبینیم علت تفاوت، رد شدن و نشدن به مالک نیست. علت تفاوت این است که اجاره با استیفای عملی از مال غیر که مستلزم مولّد بودن آن است بستگی دارد و ربا بستگی ندارد.

علتی که غزالی برای حرمت ربا ذکر کرده است:

٢. یکی دیگر از عللی که برای حرمت ربا میتوان ذکر کرد آن چیزی است که غزالی در باب الشکر احیاء العلوم ذکر کرده و در آخر جلد دوم المیزان نقل شده [١]. خلاصهاش این است که پول برای این خلق شده که مقیاس ارزشها و وسیله مبادله باشد. خود پول دارای ارزش واقعی نیست و اگر ارزش واقعی میداشت نمیتوانست نقش پولی خود را بازی کند، مانند سایر کالاها میشد که به حسب اشخاص متفاوت بود، قیمتش بالا و پایین میرفت (تابع عرضه و تقاضا بود و غیره). هر کالایی میتواند مطلوب بالذات باشد، زیرا حاجتی از حوایج را رفع میکند ولی پول نباید مطلوب بالذات باشد، باید همان نقش رابط بودن را داشته باشد. ذخیره کردن پول و همچنین ربا گرفتن از پول به معنی این است که انسان پول را مطلوب بالذات خود قرار داده است. ربا این است که انسان میخواهد به وسیله پول پول ایجاد کند، با پول کوچکتر پول بزرگتر به دست آورد.

این، کفران نعمت و استعمال شیء در غیر ما خلق لاجله است و حال آنکه شکر عبارت است از اینکه شیء در آنچه که به خاطر آن آفریده شده استعمال شود.