یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٢ - یادداشت نقش دین در اجتماع

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٢٢

حکومت، در زندگی فردی نیز نقش بسیار مؤثر دارد. دین اسلام اختصاصاً یک نقش مستقیم در زندگی اجتماعی دارد و یک نقش غیر مستقیم. نقش مستقیم آن این است که مستقیماً روی قانون و حکومت و سیاست و مفهوم حقوق و عدالت نظر دارد. از این نظر یک فلسفه اجتماعی و یک مکتب است، و نقش غیر مستقیمش این است که افراد را برای زندگی اجتماعی آماده و مهیا میکند.

اما نقش دین و ایمان در زندگی فردی: یکی بسط شخصیت و خروج از تنها خودخواهی است. به قول راسل: «کاری که منظور از آن فقط درآمد باشد نتیجه مفیدی به بار نخواهد آورد»؛ نه تنها برای دیگران نتیجه مفیدی به بار نخواهد آورد، کمالی هم در شخصیت فرد به وجود نخواهد آورد، شخصیتش توسعه نخواهد یافت و طبعاً لذتش هم محدود و ناقص خواهد ماند. اگر در انسان ایمان و اعتقاد به اصلی (ارادت به شخص و یا به آب و خاک نیز به صورت اصل در میآید که ایمان و ارادت میشود) باشد که بتواند انسان را به خود جذب و نسبت به خود فداکار کند، کانون حیات او را گرمتر و بانشاطتر و روشنتر و با رونقتر میکند. دل بیایمان همان مشت گل است و موجب معیشت ضنک. پس یکی از آثار ایمان دینی این است که انسان را از خودی و خودپرستی خارج میکند و شخصیت او را بسط میدهد. یکی دیگر شیرین کردن تلخی کار و سبک کردن سنگینی آن است. یکی دیگر تحملپذیر کردن شداید و مصایب است، یکی دیگر مطبوع کردن پیری، یکی دیگر زایل کردن وحشت مرگ و تغییر دادن مفهوم مرگ از نیستی به تحول و انتقال است. یکی دیگر جلوگیری از بیماری روانی است. دیگر آشنا شدن با نوعی لذت است که لذت روحانی نامیده میشود. دیگر امیدواری به حق و حقیقت است و اینکه در ترازوی جهان حق و باطل برابر نیست. دیگر رضایت و انطباق و خوشبینی به نظام عالم است. دیگر قدرت تملک نفس و رام کردن طبیعت نفسانی است.

٤. مجموع آنچه [گذشت] خلاصه میشود در: الف. تأثیر ایمان در رفع ناراحتیها: ناراحتی کار، ناراحتی