یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠ - یادداشت دین و مسئولیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٤٠

میشود: مسئولیت نگهداری و مسئولیت سازندگی. رشد عبارت است از شایستگی نگهداری و بهرهبرداری- و از آن جمله سازندگی- سرمایههای موجود.

١٤. گفتیم که برای انجام مسئولیتها شناخت حوزه مسئولیت و میدان مسئولیت ضروری است، و گفتیم حوزه مسئولیت به سه بخش تقسیم میشود: حوزه مسئولیت فردی، حوزه مسئولیت خانوادگی، حوزه مسئولیت اجتماعی.

بحث امشب ما درباره مسئولیتهای خانوادگی است.

اولین بحث درباره این موضوع این است که ازدواج که پایه و اساس تشکیل کانون خانوادگی است چیست و از چه مقوله است؟ به عبارت دیگر چه نوع عقدی است؟ آیا از نوع بیع و شراء است؟ از نوع اجاره است؟ یا از نوع هبه و تملیک است از طرف زن و تملک از طرف مرد؟ یا از نوع شرکت است؟ یا نوع جداگانهای است؟ تحقیق درباره ماهیت ازدواج و تصور ما درباره آن که چه نوع پیمانی است، در شناخت مسئولیتها اثر بسزایی دارد.

امروز در میان ما، به پیروی از فلسفههای اروپایی، چنین معروف و مسلّم شده است که ازدواج عبارت است از شرکت انتفاعی دو نفر، یکی از جنس ذکور و دیگری از جنس اناث با سرمایههایی انسانی، جسمی و روحی برای بهرهبرداری بیشتر از مواهب و لذات زندگی. طبعاً مسئولیتهایش در حدود مسئولیتهای یک شرکت انتفاعی است. طرفین معامله همان زوجین میباشند. سرمایه عبارت است از جسم و روح دو طرف برای بهرهگیری از جسم و از عواطف روحی و قلبی یکدیگر. پس از ازدواج جسم هریک و قلب و عواطف هریک تعلق به یکدیگر [پیدا میکند]، هر دو مالک جسم و عواطف یکدیگر میشوند.

در هر شرکت انتفاعی اساس، سود طرفین است و هرکاری دیگر در حاشیه است. به عبارت دیگر مقوّم یک شرکت انتفاعی این است