یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٠ - ربا
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٧٠
لاتشفّوا بعضه علی بعض و لا تبیعوا شیئاً غائباً منه بناجز الّا یداً بید.
٣. ١١٦:
و حدثنا قتیبة بن سعید حدثنا یعقوب (یعنی ابن عبدالرحمن القاری) عن سهیل عن ابیه عن ابی سعید الخدری ان رسولاللَّه صلی اللَّه علیه و سلّم قال: لاتبیعوا الذهب بالذهب و لا الورق بالورق الّا وزناً بوزن مثلًا بمثل سواء بسواء.
٤. ١١١٢:
وحدت طلا و نقره در باب ربا در معامله گندم به گندم نیز نسیئه جایز نیست:
حدثنا قتیبة بن سعید حدثنا لیث ح و حدثنا محمد بن رمح اخبرنا اللیث عن ابن شهاب عن مالک بن اوس بن الحدثان انه قال: اقبلت اقول من یصطرف الدراهم فقال طلحة بن عبیداللَّه (و هو عند عمر بن الخطاب): ارنا ذهبک ثم ائتنا اذا جاء خادمنا نعطک ورقک فقال عمر بن الخطاب: کلّا و اللَّه لتعطینه ورقه او لتردن الیه ذهبه فان رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و سلّم قال: الورق بالذهب رباً الّا هاء و هاء [١] و البر بالبر رباً الّا هاء و هاء و الشعیر بالشعیر رباً الّا هاء و هاء و التمر بالتمر رباً الّا هاء و هاء.
[١]. نکته جالب این است که فرموده است: الورق بالذهب رباً الّا هاء و هاء. با اینکه طلا و نقره دو جنساند، معذلک فرموده است اگر نسیه باشد ربا است. این خود تأیید میکند آنچه را ما گفتیم که شرطیت تقابض در نقدین مختلفین نیز به خاطر ربا است.
[مقرّر]: در صورتی که بیع نسیئه باشد از چه جهت است؟ گویا از جهت این است که طلا و نقره هر دو نقد رایج بوده است و ممکن بود برای تخلص از ربا یکی را به دیگری معامله کنند و برای مدت هم زیادهای منظور کنند. شارع راه این حیله را به اشتراط تقابض فیالمجلس در صرف بسته است (دقت شود). روایت [بند] ٩ هم ملاحظه شود.