یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٥ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٢٨٥

انا ثالث الشریکین ما لم یخن احدهما صاحبه، فاذا خان خرجت من بینهما و جاء الشیطان.

شرکت از نظر اسلام:

بدون شک خیانت شرکا نسبت به خودشان کوچکتر است از خیانت به جامعه، و تبانی آنها بر حقوق جامعه بدتر است از اغفال بعضی بعضی دیگر از خود را. بنابراین اگر شرکتهایی تأسیس شود و هدف عمده آنها خیانت [به] ملت باشد، این شرکتها شرکتهای شیطانی است و باید دست آنها را گرفت و اموال آنها را در حدودی مصادره کرد.

شرکتهای سرمایهداری مجموعهای از مظالم و گناهان است:

در نظامهای سرمایهداری، شرکتهای بزرگ وجود دارد به حدی که سرمایه بعضی از آنها با خزانه بعضی ممالک بزرگ برابری میکند [١] و اگر کارها با این شرکتها جریان صحیح و منزهی پیدا میکرد صرف وجود اینها جای شکایت نبود، اما این شرکتها از وجهه نظر اسلامی مجموعهای از مظالم و گناهان است. اینها غالباً براساس احتکار، تحکم در نرخها، آزادی در تعیین مزد کارگران و قرار دادن ربا رنگ ثابت معاملات مالی خود، قرار گرفتهاند. جهان از این شرکتها به تنگ آمده است و در اقطاری از عالم نظامهای جدیدی برای تولید اقتصادی به وجود آمده که مردم را از شر سرمایهداری حفظ میکند و مصالح تودهها را در نظر میگیرد.

نظامهای جدید سوسیالیستی با هم متفاوتند:

نظامهای جدید سوسیالیستی نیز از نظر اندازهگیری مصالح عمومی و از نظر تعیین راههایی که منتهی میگردد به آن، با یکدیگر متفاوتند. واضحترین شکل آن در زندگی غربیان، سوسیالیستی اقتصادی و سوسیالیستی دولتی است.

سوسیالیسم اقتصادی شوروی:

سوسیالیستی اقتصادی در روسیه رایج است. این نظام این امتیاز را دارد که دولت مالک صناعت است و آن را اداره میکند؛ زمین و کارخانهها و راهآهنها و