یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨ - دین منسوخ شدنی نیست

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ١٩٨

اینجاست که نظریه یونگ و ویلیام جیمز و الکسیس کارل و غیر اینها پیدا میشود. یونگ میگوید: دین از روان ناخودآگاه ناشی میشود، ولی عناصری که روان ناخودآگاه را تشکیل میدهد منحصر به عناصر مطرود از شعور ظاهر نیست، قسمتی از روان ناخودآگاه است که در همه مشترک است و طبیعتاً و فطرتاً در همه وجود دارد.

ویلیام جیمز میگوید: هرقدر انگیزه و محرک میلهای ما از این عالم طبیعت سرچشمه گرفته باشد، غالب میلها و آرزوهای ما از عالم ماوراء طبیعت سرچشمه گرفته، چرا که غالب آنها با حسابهای مادی و عقلانی [١] جور در نمیآید [٢]. ما بیشتر به آن عالم بستگی داریم تا به این عالم محسوس و معقول.

نیز او میگوید:

هر وضع و حالتی را که مذهبی بنامیم، چیزی از وقار و سنگینی و وجد و لطف و محبت و ایثار همراه دارد. اگر خوشی به او روی دهد خندههای جلف و سبک از او دیده نمیشود و اگر غمی به او روی دهد ناله و ناسزا از آن شنیده نمیشود. آنچه من در آزمایشهای خود اصرار دارم وقار و سنگینی است.