یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٥ - تربیت و فطرت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٨٥

اما استعدادهای روانی و روحی [١]:

الف. حریت و استقلال عقل.

ب. استقلال اراده.

ج. احیای میل حقیقت جویی.

د. احیای میل عبادت.

ه. احیای میل زیبایی.

و. احیای میل اخلاقی احسان.

ز. احیای میل اخلاقی عدالت.

اما استعدادهای اجتماعی:

الف. تعاون و احسان و خدمت.

ب. عدالت و احترام حقوق.

ج. جهاد و فداکاری و ازخودگذشتگی.

تربیتهای امروز غالباً مسخ است

تربیت باید شکل معین جز از نظر هدف نداشته باشد، البته به یک نحو خاص

١٥. باور کنید که برخی تربیتهای امروز مسخ کردن انسان است، از نوع فورمیکا ساختن چوب و اخته کردن گوسفند است؛ یعنی بر اساس کشیدن برخی رگهای روحی، بیضههای روحی، بر اساس شکلْ تحمیل کردن، قالب ساختن و در قالب ریختن است، و حال آنکه تربیت صحیح اساسش این است که شکل ندهد و در یک قالب خاص نریزد [٢] و تنها به این نحو است که موجودی همواره در حال تکامل پدید میآید. ولی اینطور شدن انسان مبتنی بر اصل نفی فطرت و سرشت نیست بلکه نوعی فطرت و سرشت در انسان باید

---

[١]. رجوع شود به ورقه اصالت انسان یا اومانیسم در غرب- سقوط انسان در غرب.[٢]. البته تربیت باید، هم شکل و قالب نداشته باشد و هم باید داشته باشد. انسان دونوع شکل دارد: شکل اخلاقی که مطلق است و در همه زمانها یکسان است و شکل فنی که متغیر است و همچنین شکل آدابی. ما در کتاب اسلام و مقتضیات زمان راجع به این دو نوع شکل و همچنین در مباحث «تربیت» در مقام قضاوت میان کانت و روسو از یک طرف و دیگران از طرف دیگر این مطلب را توضیح دادهایم. رجوع شود به ورقه بریده شده از اطلاعات ١٦/ ٤/ ٥٤ تحت عنوان «نیروی دریایی آمریکا آدمکش خونسرد تربیت میکند».