یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤ - منشأ روحی و نفسانی توبه (٢)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٤٤

جامعه تشبیه میکنیم. پیغمبران هم که ظهور میکردند، در یک محیط فاسد ظهور میکردند. آنها مظهر توبه اجتماع میباشند، و توبه مظهر اصلاح پیغمبر داخلی است.

اینکه یک شیء، هم خودش عمل میکند و هم تولید عکس العمل، هم فعل ایجاد میکند و هم ردّ الفعل، نباید جمع اضداد در انسان نامید بلکه جامعیت صفات است. خداوند انسان را کوْن جامع آفریده. در حدیث آمد که خلّاق مجید- خلق عالم را سه گونه آفرید ...

گفتیم که توبه قیام اصلاحی است و از نوع قیام قوای تحت فشار علیه قوای مطلق العنان است، و گفتیم که مشخصات انقلاب اجتماعی در توبه هست، از جمله مشخصات، کینه زیردستان علیه بالادستان و انتقامهای شدیدی است که حتی قانون اجازه نمیدهد [١]. بعضی در حال توبه مثل این است که با خودشان کینه پیدا میکنند و میخواهند از خودشان انتقام بکشند، در محکمه میگویند زود مرا اعدام کنید، زود مرا بکشید، بعضی خودکشی میکنند در اثر گناه.

بعضی جنونها و بیماریهای عصبی مولود گناه است. البته در اشخاصی که عقیده دینی ندارند و حالت بازگشت به سوی خدا- که خودش موجب باز شدن عقده است- در آنها نیست، فشار شدید وجدان در آنها تولید بیماری میکند، آنها را دیوانه میکند. فایده توبه دینی این است که واقعاً روح پاک میشود و آن عقدهها گشوده میشود و عوارض عصبی و روحی در کار نیست و به اصطلاح سبب پالایش روحی است.

اینکه شرط کمال توبه این است که گوشت حرام را آب کند- همان طوری که در کلام امیر علیه السلام آمده- به منزله انتقام از حرام و از