یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢١ - عشق و زندگی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٤٢٠

و صمیمیت دو روح پیدا میشود. بلی، در اخلاق نو جنسی نیز ممکن است شخص به معشوق خود نرسد و شورش باقی بماند، ولی چون علت عدم موفقیت عاشقْ قداست و پاکدامنی معشوق نیست، بلکه تصاحب یک خورنده دیگر است، اثر این گونه عشقها کینه و عقدهها و جنگ اعصابها و خونریزیهاست.

در جهانی که اسلام بنا میکند دو نوع عشق رشد میکند

در جهان اسلام چون از طرفی محیط احتجاب و فاصله میان زن و مرد است، عشقهای فراقی زیاد پیدا میشود، تازیانه فراق معشوق روح عاشق را حساس بارآورده است، لهذا ادبیات عشقی در میان ما زیاد است. از طرف دیگر چون ازدواج را مقدس شمرده است، تدابیری برای محکم شدن پیوند زناشویی به کار برده شده است از قبیل حرمت استمتاع جنسی در غیر محیط خانوادگی و از قبیل ایجاب نفقه و مهر بر مرد، تثبیت حکومت مرد بر زن در اجتماع منزلی، شرکت عملی زن در تمام دارایی مرد و امثال اینها، [در نتیجه] نوع دوم عشق یعنی صمیمیت و یگانگی دو روح معاشر به طوری که فراقْ آنها را تا سرحد مرگ میبرد، به وجود آورده است.

چقدر فراوان دیدهایم مردانی را که در موت همسر مهربانشان پیر و شکسته شدهاند و حاضر به ازدواج جدیدی نشدهاند، و چقدر دیدهایم زنانی که در فراق شوهر عزیز خود سالها گریه کردهاند و حاضر به ازدواج با کسان دیگر که از لحاظ جسمی جوانتر و بهتر بودهاند نشدهاند.

به هر حال دو نوع عشق و علاقه مفرط میان زن و مرد [١] میتواند وجود داشته باشد: یک نوع به صورت صمیمیت و یگانگی دو روح معاشر، نوع دیگر به صورت پرواز و کشش و جذب و انجذاب دو روح متباعد و مفارق از یکدیگر. اولی بیشتر جنبه نفسانی و روحی دارد و دومی جنبه جسمانی و جنسی، و گاهی ممکن است در شقّ