یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٤ - یادداشت عرفان و تصوف - مسائل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣٥٣

نیست. ثانیاً این اشعار دلالت بر مدعا ندارد. (تاریخ تصوف دکتر غنی، ص ٤٩٢)

١٤. اشعار عرفانی ابن الفرید مصری- نیکلسون، ص ٨٢ و ٩٣.

به نظر میرسد که ابن الفارض است و مترجم و مرجع او (سعید نفیسی) هر دو اشتباه کردهاند.

١٥. در مقدمه شرح لاهیجی بر گلشن راز نوشته کیوان سمیعی، صفحه بیست و دو مینویسد که:

موضوعات تصوف در قرن دوم یعنی ابتدای ظهور آن ورع، مراقبه، زهد، توکل، صبر، شکر، محاسبه، مجاهده، اخلاص، محبت ... بوده.

در صفحه بیست و سه میگوید:

سخنانی که از قدمای عرفا در کتبی مانند حلیة الاولیاء و ... نقل شده بیشتر راجع به حالات مختلفه روح بوده (عرفان عملی) [١] (نه عرفان نظری از قبیل وحدت وجود، انسان کامل و غیره).

١٦. نظریات درباره ریشه و منشأ تصوف (عطف به شماره ١):

الف. نظریه کسانی که بهطور کلی درباره مطلق عرفان و تصوف نظر دادهاند و گفتهاند: تصوف عکس العمل محرومیتها و نابسامانیهای اجتماعی است، گریز روح است از برون نامطلوب به درون. همواره رابطه مستقیم است میان امن و رفاه و برخورداری اجتماعی از یک طرف و توجه به بیرون و جهان عینی، و برعکس میان محرومیتها و روآوردن به تسلّیهای درونی و روحی و خیالی. این نظریه را ماتریالیستها تبلیغ میکنند. ر. ک: عرفان و اصول مادی دکتر ارانی،