یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٠ - اخلاق - فهرست ( جلسه یزدیها ) از فروردین ٥٦

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢٩٩

خارجی، و ظاهراً شامل مؤثرات گوارا نمیشود.

٣. از نظر اپیکتیتوس رواقی، انسان اگر خود را از واقع شدن تحت تأثیر مؤثرات خارجی رها سازد (با نیرومندی اراده) به پیشرفت و آزادی و اختیار و بلامعارض بودن و استقلال و ثبات قدم و سازگاری با طبیعت میرسد.

٤. بستگی خیر و شر به اراده انسان.

٥. آزادی در این مکتب.

٦. تمرین و ممارست تساهل.

٧. مسئله قدرت اراده و بیعاطفه بودن.

٨. مسئله انحصار فضیلت در نیرومندی اراده، آنهم اراده تدافعی.

اخلاق - فهرست ( جلسه یزدیها ) از فروردین ٥٦

١. انسان آرمانی و کار آرمانی، یا انسان آنچنان که مورد آرزوست و کار به گونهای که مورد آرزوست.

٢. آیا بالفطره نوعی آرمان کلی و عمومی برای انسان هست که مورد قبول و تحسین و تکریم همه وجدانها باشد یا آنکه آرمان مشترک نوعی وجود ندارد، آرمانها فردی یا قومی و گروهی است و به هر حال تابع عوامل خارج از وجدان فطری انسان است؟

٣. بحث بالا به آن چیزی مربوط میشود که در درس حکمت عملی (دانشکده الهیات، ترم اول سال ٥٥- ٥٦) گفتهایم که فرق حکمت نظری و عملی در هست و باید است، ولی برخی بایدها کلی و عمومی است، یا از آن جهت که مقدمه یک هدف مشترک است و یا خودْ همان هدف مشترک است.

٤. مسئله اخلاق همان مسئله معنویت انسان است، مسئله آرمانی بودن امری از غیر نوع سود و منافع است. تفاوت حیوان و انسان مسلماً یکی در همین است که انسان برای اموری از غیر نوع منافع ارزش قائل است. از نظر ما این بدان جهت است که ذاتاً آن چیز