یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٤ - اخلاق

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢١٤

صورت است که حقاً مکاتب اخلاقی تابع مکاتب فلسفی و جهان بینیهای مخصوص بر اساس نظر به جهان و حیات و انسان خواهد بود، نظیر اینکه در اجتماع هر دستهای به حسب تشخیص مخصوص خود جناحی را انتخاب میکنند.

اخلاق و روان پزشکی

٢. علم اخلاق و رابطهاش با تربیت و پرورش. از این نظر باید علم اخلاق را با طب روح و روان پزشکی نزدیک دانست، زیرا مقصود از روان پزشکی صحت و سلامت روح است و پرورش هم اگر مقصود تکمیل باشد همین معنی را میدهد، مگر آنکه مقصود از پرورش مهیا نمودن و ساختن برای یک مقصود معین باشد، مثل تربیت سربازی برای فداکاری و تربیت حزبی و تربیت دینی و غیره.

گاهی هدف علم مسئله علم را میسازد و گاهی برعکس

٣. علم اخلاق و رابطهاش با روان پزشکی. البته روان پزشکی یک علم نظری است که مسئله، هدف را تشکیل میدهد، برخلاف علم اخلاق که هدف، مسئله را تشکیل میدهد و قطع نظر از هدف مسئلهای وجود ندارد.

٤. در بعضی ادیان، هدف دینی از مسائل زندگی جداست بلکه مغایر است و در عرض مسائل زندگی قرار گرفته، مثلًا هدفْ اتحاد با خدا و فناء در اوست و خود به خود ضد و نقیض سعادت دنیوی است، برخلاف اسلام که تقرب به خدا در عین اینکه هدف اولیه است در عرض مصالح زندگی بشر قرار نگرفته است و آنچه در اسلام به نام زهد و قناعت و غیره ممدوح است اموری است که در عین حال خراب کننده زندگی دنیا نیز نیست. بلاشک اسلام تقرب به خداوند را هدف قرار داده و آن خود حقیقتی است، همان طوری که در ادیان عرفانی برای آنها موضوعیت قائل شدهاند. پس در اسلام عنصر عرفانی هست و صرفاً جنبه پاداش از اطاعتهای گزاف یا اطاعتهای به منظور جلب منافع مادی بشر ندارد، و نیز بلاشک توجه به مصالح دنیوی زندگی بشر هست و هردو مطلوب است. ولی عمده این است که بدانیم در عین حال اشتراک در غرض و هدف نیست، جمع بین خدا و خرما نیست، مصالح زندگی بشر در عین حفظ جنبه مادی و