یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٣ - اخلاق

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢١٣

اخلاق

١. تعریف و غرض و موضوع علم اخلاق چیست؟ موضوع علم اخلاق بدون شبهه نفس و روح انسان است. علم اخلاق علمی است عملی یعنی فن است نه علم؛ علمی است که در اطراف آنچه هست بحث نمیکند، در اطراف آنچه باید و خوب است بشود بحث میکند.

چون عنوان «باید و خوب است» در کار میآید، باید دید مقیاس خوبی و علت بدی چیست. اینجاست که مسئله حسن و قبح ذاتی و عقلی و حسن و قبح نسبی و یا وجوه و اعتبارات پیش میآید و البته حق این است که حسن و قبح ذاتی معنی ندارد.

اگر بگوییم حسن و قبح افعال ذاتی است، علم اخلاق مانند علوم نظری میگردد، یعنی شبیه آنها میشود از این نظر که بحث میشود از آنچه فی حد ذاته خوب است و صفت «خوبی» را دارد برای آنکه اقتباس شود. هرچند در این هنگام، یک سلسله احکامْ عملی است ولی این احکام عملی بر اساس آن احکام نظری است.

اما اگر منکر حسن و قبح ذاتی شدیم، همه احکام جنبه عملی به خود میگیرد حتی حکم به اینکه فلان عمل خوب است، و در این