یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٢ - اخلاق - مقدمه ای بر فلسفه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢١٢

اخلاقی انسان حکومت داشته، افعال او تا اندازه زیادی از تحت اختیار شخصی خودش خارج بوده و ناچار بایستی بر طبق نقشه رسم شدهای زندگی کند. تمایز و انفکاک عوامل مختلفی که زندگی فرد را تنظیم میکنند، در دورههای متأخر از تکامل و پیشرفت انسان اتفاق افتاده است. پس از پیدایش این تمایز، چهار عامل دین و عرف و قانون و اخلاق آشکار میشود که مجموع آنها بدون امتیاز تا این زمان بر تعیین خط مشی انسان تسلط کامل داشته است ولی درک ضرورت تحقیقات علمی مجزایی برای هریک از این چهار عامل، زمان متأخرتری دارد. درست است که لغت شعر و لغت محاورات عادی به تدریج میان حکمت دینی و حکمت دنیایی (یعنی اخلاق دینی و اخلاق دنیایی) [١] فرق میگذاشتند ولی هنوز شعور بشری درباره رابطه موجود میان آندو نیرومند بوده است.

با این مقدمات باعث تعجب نیست که سقراط که همه او را واضع علم اخلاق به معنی صحیح کلمه میدانند، تصریح میکند که زندگانی اخلاقی بر دو رکن تکیه دارد.