یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - یادداشت اخلاق ( رادیو )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ١٣٧

بحث ما در عین اینکه علمی و فنی است، ساده و عامه فهم است.

ما نمیخواهیم یک سلسله اندرزهای اخلاقی مطرح کنیم، بلکه یک سلسله بحثهای علمی درباره یک سلسله مسائل اساسی که مربوط به اخلاق انسان است.

١. مسائلی هست که هم در میان خاصه مطرح است هم در میان عامه، مثل جبر و اختیار، وجود خداوند، آیا روح باقی است یا نه؟

٢. سه نوع کار: ایثار زین العابدینی [که] نوعی کار قهرمانی، باارزش، متعالی، قابل تقدیس است، کار برای خود، کلّ بر مردم بودن و کار نکردن و از کار مردم بهره کشی کردن.

سه تیپ کار: کار متوسط، کار متعالی، کار پست و منحط. مسئله قضاوت انسانها درباره این کارها و درباره این قضاوت.

٣. سرّ [مشترک بودن این مسائل میان خاصه و عامه] دو چیز است: یکی اینکه موضوع این مسائل خود انسان است (چه خود فرد و چه خود نوع) که مورد علاقه همه است، دیگر اینکه تا حد زیادی قابل فهم است.

٤. برای هر جامعهای طرح مسائل اخلاقی ضروری است. این البته به دو صورت ممکن است مطرح شود: یکی ابراز یک سلسله وعظها و اندرزها، و دیگر تعیین راه و روش اخلاقی و به اصطلاح نظام ارزشی و اخلاقی که میخواهند انتخاب کنند. ما یک دوره جدید انقلابی را طی میکنیم، از نو اسلام را بازشناسی میکنیم و خودمان را بازسازی. بنابراین طرح بستر اخلاقی این حرکت ضروری است.

٥. حیوان نمیتواند ارزش آفرینی کند و نه میتواند کار ضد ارزشی و پایینتر از عادی، کار زشت، ننگین، شرمآور انجام دهد.

٦. اکنون که سه نوع کار داریم، راز و معیار و ملاک چیست؟

٧. یکی از تفاوتهای انسان و حیوان این است که حیوان آنچنان هست که آفریده شده و آنچنان هست که باید باشد.

انسان در متن خلقت نه آنچنان هست که آفریده شده و نه