یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١١ - اخلاق - نظریه زیبایی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ١١١

کیست که اندکی از شعر حافظ سر دربیاورد و غزلهایی از قبیل:

طفیل هستی عشقند آدمی و پری ... یا: عکس روی تو چو در آینه جام افتاد ... یا: سالها دل طلب جام جم از ما میکرد ... یا: در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی ... و امثال اینها را بخواند و تحت تأثیر جاذبه اینها قرار نگیرد.

ه. جمال و زیبایی همانطور که محدود به امور حسی و جسمی نیست، محدود به امور خیالی و صوری ذهن نیست، در معقولات و مدرکات عقلیه نیز هست و این مطلب عمده است. قائلین به حسن و قبح عقلی در افعال انسان معتقدند که اساساً بعضی کارها بهطور کلی مقبول و مطبوع عقل انسان و جمیل عقلی است: ایثار فی حد ذاته در چشم عقل زیباست، گذشت در عین قدرت در چشم عقل زیباست (یک زیبایی معقول است نه محسوس)، تن به ذلت ندادن، وفای به عهد، استقامت و پایداری، انصاف دادن به مردم له دیگران و علیه خود (مثل داستان مرحوم سید حسین کوه کمری و شیخ انصاری یا داستان شیخ انصاری و سیدالعلماء مازندرانی) در چشم عقل زیباست.

همانطور که میدانیم حکما و عرفای اسلامی صفات الهیه را به صفات جمالیه (ثبوتیه) و صفات جلالیه (سلبیه) تقسیم میکنند.

خواجه عبد اللَّه (ظ) میگوید: