مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨٣ - سؤالی از مهندس بازرگان

استاد: ولی مخزن انرژی که هستند.

- بله، یعنی چیزی میسازد. این یک یخچالی است که خودش یخچال میسازد و با این یخچالها دوتا فرق دارد: اولا یخچال معمولی با گرفتن انرژی عمل ضد آنتروپی انجام میدهد؛ موجود زنده غیر از این، خودش هم یخچالساز میشود. آنوقت اگر تکامل نوعی وجود نداشته باشد، تا ابد عین خودش را میسازد (همین طور که مثلا در حیوانات هست) اما اگر تکامل نوعی را قبول داشته باشیم، این یخچال یخچال کاملتری میسازد.

استاد: آن، چه تأثیری در این جهت دارد؟! آیا در این جهت تأثیری دارد؟ خوب به قول شما یخچال کاملتر درست کند!

- یعنی خودش احتیاج ندارد؛ بدون اینکه خودش استفاده کند میسازد. پس تکامل یک فرد را میتوانند چنین تعبیر کنند که خود این شخص یا این موجود برای منافعش و برای حیاتش احتیاج دارد و خودش میسازد. وقتی شخصی یک کاری کرد که به نفع خودش شد، این را میتوانیم نسبت بدهیم به اینکه از مغز خودش، از نفع خودش و از ساختمان خودش به وجود آمده، ولی یک پدر یک کاری بکند که به درد نوهاش بخورد، این را حتما باید گفت که دیگری این کار را کرده، یا یک کاری بکند که صد پشت آنطرفتر حاصلش عاید شود، این را بیشتر میشود نسبت داد به اینکه یک دست خارجی است.

استاد: «بیشتر میشود نسبت داد» غیر از این است که «فرق میکند».

- اینکه فرمودید که انسان یا یک موجود زنده سلولهای تناسلی ایجاد میکند که این سلولهای تناسلی دارای ترکیبی هستند که آن ترکیب، انرژی مؤثری میتواند داشته باشد، فرق است که خودش انرژی مؤثر باشد یا ترکیبی داشته باشد که انرژی مؤثر داشته باشد.

استاد: یا به عبارت دیگر، میخواهیم ببینیم که یک موجود زنده درست مثل یک ماشین از آن ساعت اول که به وجود میآید، ولو برحسب ظاهر رشد میکند و ترقی و تکامل پیدا میکند، در عین حال صد درصد رو به کهنگی میرود؟ یا نه، به یک حساب [میتوانیم] بگوییم تا وقتی که رو به جوانی میرود، رو به نوی میرود (همان طور که به ظاهر میبینیم) و یا لااقل در قسمتی از