بر تو فرو فرستادیم. اصلا معنای «أَوْحَینا إِلَیک رُوحاً مِنْ أَمْرِنا» تقریبا «نَزَّلْنا روحَ الْقُدُسِ مِنْ امْرِنا» میشود: ما روحالقدس را از امر خودمان بر تو نازل کردیم. خلاصه به عقیده ایشان مقصود از «روح» در اینجا خود آیات قرآن نیست، بلکه همان حقیقتِ حامل وحی است، و أَوْحَینا هم در اینجا یعنی «فرود آوردیم».

٤. اطلاق «روح» بر عیسی بن مریم

یکی دیگر از مواردی که کلمه روح در قرآن اطلاق شده است، شخص عیسی بن مریم است که لقب روحاللَّهی گرفته است: وَ کلِمَتُهُ أَلْقاها إِلی مَرْیمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ [١] عیسی کلمه خداست که او را به سوی مریم القاء فرمود و این عیسی روحی از اوست.

٥. اطلاق «روح» در مورد تأیید مؤمنین

آیات دیگری که کلمه روح در آنها آمده زیاد است، مثل مواردی که به عنوان تأیید مؤمنین است.

در یک جا میفرماید: أُولئِک کتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ وَ أَیدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ [٢] خدا ایمان را در دلهای آنها ثبت کرد و آنها را به وسیله روحی از خود تأیید کرد. مقصود از روح در اینجا چیست؟ آیا مقصود همان حقیقتی است که در عرض ملائکه ذکر میشود یا مقصود یک حالت معنوی و یک القاء معنوی و یک نور معنوی است که بر قلوب مؤمنین فرود میآید؛ مثلا خداوند الهامی به قلب آنها فرستاد، قدرتی و قوهای و تأییدی به قلب آنها فرستاد و همان را روح الهی مینامد. بعید نیست همین دومی باشد.

٦. اطلاق «روح» در ارتباط با حضرت مریم

یکی دیگر [از استعمالات کلمه روح در قرآن] در مورد مریم است، آنجا که مریم بنا بر آنچه قرآن تصریح میکند حامله شد ولی نه از یک انسان، بلکه خداوند فرشتهای یا حقیقتی غیر از فرشته را فرستاد و او به یک شکل خاصی این آمادگی را در او بهوجود آورد. اینجا هم که به اصطلاح حیات بخشی در کار است، باز کلمه روح آمده است. تعبیر این است: فَأَرْسَلْنا إِلَیها رُوحَنا ما روح خود را به سوی مریم فرستادیم، فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیا [٣] او در نظر مریم به صورت یک بشر معتدل متمثّل شد. خودِ فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیا نشان میدهد که بشر نبود ولی به صورت یک بشر بر مریم ظهور کرد. اینجا هم این امر بعید نیست؛ بگوییم این همان روحی است که در آیات دیگر با ملائکه ردیف قرار داده شده است و قرآن میخواهد بگوید ما همان را فرستادیم.

[١]

. نساء/ ١٧١.

[٢]. مجادله/ ٢٢.[٣]. مریم/ ١٧.