مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧ - تبیین راههای شبه فلسفی با مثال

اما این تنها قرآن است که همان طوری که خود خدا در افعال تکوینی خودش لا یشْغَلُهُ شَأْنٌ عَنْ شَأْنٍ، کتابش هم لایشْغَلُهُ شَأْنٌ عَنْ شَأْنٍ.

آن عرفان عالیای که قرآن ذکر میکند: هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ [١]، شما هیچ جای دنیا [حتی در] همان کتابهای بودا که [اروپاییها] دنبالش را گرفتهاند و میگویند عالیترین حرفها در آنجا پیدا میشود، تعبیری به این علوّ پیدا نمیکنید. یا: فَأَینَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ [٢]. لَیسَ کمِثْلِهِ شَیءٌ [٣]. لا تُدْرِکهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یدْرِک الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ [٤]. در عین اینکه اینها را در آن علوّ خودش بیان میکند، در عین حال باز با یک آدم عامی دهاتی هم که حرف میزند، کاملا خداشناسی را با یک زبان ساده و عامیانهای بیان میکند: أَ فَلا ینْظُرُونَ إِلَی الْإِبِلِ کیفَ خُلِقَتْ [٥]. اهمیت قرآن به این است.

- از خانمها سؤال کردهاند: فرمودید هر مخلوقی در مسیر خودش حرکت میکند و مسیر خودش را از روی آگاهی انتخاب میکند. اولا منظور از آگاهی چیست؟ ثانیا غیر از انسان موجودات دیگر هم آگاهی دارند؟

استاد: ما در غیر مسأله فطری بودن دین، هرچه که بحث کردیم، فقط فهرست و تئوری قضیه را ذکر کردیم و هنوز به بحثش نپرداختهایم. البته مدعا این است که بله، همه موجودات و مخلوقات (جاندار [٦] و غیرجاندار) در مسیر هدایتی قرار گرفتهاند. قرآن هم همین را میفرماید و ما هم همین را میخواهیم اثبات کنیم.

. حدید/ ٣.