شما بعد از چهارده قرن پیدا کنید یک کسی بتواند به این زیبایی و به این تأثیر موعظه کند:«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ» ای کسانی که ایمان آوردهاید (خطاب به مؤمنین است) تقوای الهی را داشته باشید، خدا را در نظر بگیرید «وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ» لازم است هر نفسی دقت کند در آنچه که برای فردا پیش میفرستد (چقدر این تعبیر عجیب است!). مطلب برای ما مجسم میشود؛ مثل این است که ما فعلا در کشوری مشغول تهیه لوازمی هستیم و مرتب پیش میفرستیم، اینها را میفرستیم به آنجایی که بعد خودمان میخواهیم برویم. مثلا رفتهایم اروپا و مدت موقتی آنجا هستیم، آنجا مرتب میخریم و میفرستیم برای اینکه بعد هم خودمان برویم و با چیزهایی که پیش فرستادهایم و زندگیمان را تشکیل میدهد زندگی کنیم.«وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ» واجب است، لازم است، باید هر نفسی دقت کند در آنچه که پیش میفرستد؛ یعنی منتهای دقت را در اعمال خودتان انجام بدهید؛ اینها پیشفرستادههای شماست. این جور تعبیر کردن از انسان و از عمل انسان و از دنیای آینده انسان، دهان یک نفر شهری درس خوانده و دانشگاه دیدهاش هم میچاید که بتواند این طور مطلب را تعبیر کند.

بعد: وَ اتَّقُوا اللَّهَ (سبک موعظه را ببینید، ابتدا یک اتَّقُوا اللَّهَ میگوید، بعد یک جمله میگوید، دوباره اتَّقُوا اللَّهَ) خدا را در نظر بگیرید، از خدا بترسید «إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ». ابتدا میگوید خودتان اعمالتان را بازرسی کنید، دقت کنید؛ بعد میگوید خداوند به اعمال شما آگاه است؛ یعنی تو خیال نکن اگر دقت نکردی چشم دیگری نیست که دقت کند؛ یک چشم بسیار بسیار دقیقی هست، او میبیند. پس تو یک وقت این جور فکر نکن که حالا میفرستیم هر چه شد شد، یک جور دیگر میگوییم. نه، این جور نیست. خدا قبل از تو اعمال تو را میبیند. پس تو در اعمال خودت دقت کن.

بعد میفرماید: وَ لا تَکونُوا کالَّذِینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِک هُمُ الْفاسِقُونَ [١] مباشید از کسانی که خدا را فراموش کردند، بعد به یک عقوبت بسیار سختی گرفتار شدند؛ عقوبت بسیار سختشان چیست؟ خدا خودشان را از یاد خودشان برد، یعنی بعد خودشان را فراموش کردند.

باز ببینید چقدر این تعبیر عجیب است، چقدر عالی و چقدر ادبی است که هرچه آدم فکر میکند که اصلا خود این فکر، قطع نظر از هر چیزی، این جور تعبیر در محیط مکه آن روز چگونه پیدا شده اصلا آدم حیرت میکند! خدا را فراموش نکنید که بعد خودتان را فراموش خواهید کرد؛ یعنی چه خودتان را فراموش خواهید کرد؟ مگر میشود انسان خودش را فراموش کند؟ بله

[١]. حشر/ ١٩.