مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٨ - آیاتی که گروه دوم به آن استناد کرده اند

مطرح نیست. اگر چنین بگوییم، مسائلی که امروز میخواهم عرض کنم هیچ موضوع ندارد. ولی چون من خودم معتقد هستم- همین طور که بسیاری از علمای اسلام معتقد هستند- که در مسأله معجزه، قدرت انسان و اراده انسان مطرح است و این قدرت با اینکه خارقالعاده است قدرت انسان است و این اراده با اینکه خارقالعاده است اراده انسان است، و انسان است که به این درجه و مقام رسیده، آنوقت بحثهای بعدی من موضوع پیدا میکند. به آن مبنا که اساسا انسان هیچ دخالتی ندارد، به نظر من دیگر معجزه اصلا توجیه ندارد یعنی من که نمیتوانم و هیچ کس هم نتوانسته که روی آن مبنا توجیه کند و بخواهد یک نظام علمی یعنی نظام فلسفی و علّی و معلولی هم برای جهان قائل باشد، مگر اینکه همان حرفها را باید بزند که اصلا در جهان نظم به صورت یک واقعیت و به صورت یک ضرورت وجود ندارد، فقط ما از باب اینکه حوادثی را متوالی یکدیگر دیدهایم اسمش را نظم گذاشتهایم. هیچ فرق نمیکند که عکس قضیه باشد. یک عادتی است که خدا دلش خواسته این طور باشد، به این شکلی که ما الآن میبینیم نظم عالم جریان دارد، خواسته این جور باشد، دلش هم بخواهد عوض میکند، وقتی دلش خواست عوض کند جلوی مشیت او را کسی نمیتواند بگیرد؛ در غیر این صورت محدودیت اراده پروردگار میشود. میگویند ما تاکنون ندیدهایم در دنیا که از یک پاره سنگ یک حیوان به وجود بیاید. اما در رابطه واقعی و نظم واقعی هیچ فرق نمیکند که مثلا یک شتر از نطفه یک شتر به وجود بیاید یا از داخل کوه بیرون بیاید.

روی این حساب تمام حسابها را از بیخ انکار دارند. با آنها دیگر بحثی نیست.

ما باید برویم سر آن مطلب، ببینیم واقعا این جور است که اصلا حسابها قابل انکار است در دنیا یا نه؟ اگر قبول کردیم قابل انکار است دیگر فرقی بین معجزه و غیر معجزه نیست؛ و اما اگر این را قبول نکردیم بلکه نظام را برای عالم قبول کردیم، چارهای جز اینکه- همین طور که ظاهر قرآن هم حکایت میکند- قدرت و اراده انبیاء را هم در این زمینه بپذیریم نداریم.

عرض کردیم که نمونهای از این قدرت و اراده- ولو نمونههای خیلی کوچکی- در انسان به طور کلی وجود دارد و حد اعلایش در انبیاء وجود دارد. اینجا من شما را راهنمایی میکنم یکی به تفسیر المیزان جلد ششم عربی (که چون هر جلدش دو جلد فارسی میشود علی القاعده باید در جلد یازدهم یا دوازدهم فارسی باشد) در ذیل این آیه از سوره مائده:«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا عَلَیکمْ أَنْفُسَکمْ لا یضُرُّکمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیتُمْ» [١] ای کسانی که ایمان دارید، به خود باشید، مراقب خود باشید و اگر دیگران گمراه شوند گمراهی آنها الزاما به شما ضرر نمیزند. اینجا مسائلی مطرح شده.

یکی از مسائل این است که اگر فرض کنیم تمام دنیا هم گمراه شود این جور نیست که یک انسان