مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٠ - راز تکامل

بنابراین، ادلّه الهیون به همان استحکام خودش که از قدیم بوده است باقی است، بلکه قویتر شده؛ یعنی الان این جهت که طبیعت هدفدار است، از آن مقداری که در قدیم درباره انواع و حیوانات و جاندارها درک کرده بودند بیشتر نشان داده میشود و خیلی بهتر درک میشود.

- تکامل به این صورت مطرح نیست که ابزار یک دستگاه ماشین را یکییکی انتخاب کرده باشند، یکی ناقص باشد و آخری همه را به راه بیندازد، بلکه تکامل در نوع است؛ یعنی از یک نوع ساده به تدریج تکمیل نوعی پیدا کرده است.

استاد: من هم همین را میخواستم بگویم که به این شکل بوده نه به آن شکل. فرق است بین اینکه تدریجا اجزای کارخانهای را یکییکی عوض کنند و آن را کاملتر کنند (مثلا موتورش را بردارند و موتور دیگری در همان جا نصب کنند) و اینکه مثلا یکدفعه دستگاه نخریسی و بافندگی قدیمی تبدیل بشود به یک کارخانه ریسندگی از نوع دیگری که امروز وجود دارد؛ در واقع آن را برداشتهاند و به جای آن چیز دیگری گذاشتهاند. این چیزی نیست که قابل توجیه باشد که [بگوییم] هر جزئش که مفید بوده خود به خود باقی مانده تا تدریجا جزء دیگری پیدا شده و به این صورت درآمده است.