ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢٤٦

طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ [١] يعنى «فَانْكِحُواجميع طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ؟!!»

\* ايراد سوم: در بحث معانى الفاظ نبايد از لغت، «استنباط» كرد؛ بلكه بايد به «وضع» مراجعه كرد؛ يعنى بدون استنباط از لغت بايد بررسى كرد كه آيا، لفظ «ما» براى عموم وضع شدهاست يا خير؟

بررسى دو احتمال درباره‌ى استفاده عموميّت از فراز مما تركتم‌

شايسته است براى دريافت نتيجه، پيرامون استفاده‌ى عموم يا عدم استفاده‌ى عموماز آيه، دو احتمال را مورد بررسى قرار دهيم:

- احتمال اول: از آيه استفاده‌ى عموم نمى‌شود.

- احتمال دوم: از آيه استفاده‌ى عموم مى‌شود.

بررسى احتمال اول: عدم استفاده‌يعموميّت از آيه‌

براى بررسى اين احتمال، ابتداء بايد درباره هر يك از حروف و كلمات وارده در آيه، به تفكيك، دلائل را بيان نموده تا به نتيجه و تحليل صحيح رهنمون شويم:

الف: درباره‌ى موصول يا حرف «ما»

تعبير معروفى در السنه‌ى ادباوجود دارد كه مى‌گويند: «الفاظ موصول از الفاظ مبهم است» و اساساً به همين خاطر، موصول به صله احتياج دارد؛ زيرا، به‌

جهت «ابهام»، دائماً از آن، احتمالاتى قابل استخراج است؛ يعنى در ما نحن فيه هم مى‌توان آنرا در «جميع ما ترك» استعمال نمود و هم در «بعض ما ترك».

البته اين استعمال در هر دو صورت استعمال حقيقى خواهد بود؛ زيرا، در استعمال عرب موارد فراوانيقابل مشاهده است كه، حرف «ما» را براى «شى‌ء» استعمال مى‌كنند؛ به عنوان مثال: عرب براى شى‌ءاى كه از دور مى‌آيد، مى‌گويند: «انظر الى ما ظهر».

بنابراين، نه از «حيث وضع» و نه از «حيث اطلاق»، به جهت وجود

[١]. سوره مباركه نساء، آيه شريفه ٣٦.