ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ٢٦٣
مبناى اول، فتوا بودن مقطوعهى ابن اذينه؛
مبناى دوم، روايت بودن مقطوعهى ابن اذينه.
الف: بررسى اقوال در مبناى اول يا قائلين به فتوا بودن مقطوعه
عدهاى از فقهاء به صورت «تصريح» و عدهى ديگر نيز گويا به صورت «تلويح» قائل شدهاند كه نمىتوان از قرائن مذكور يقين و اطمينان حاصل كرد كه، مقطوعه ابن اذينه، كلام معصوم (ع) است و به عنوان خبر قابل استناد نيست، بلكه فتواى ابن اذينه است؛ از اين رو، ايشان با تمسك به طائفه اول روايات، نتيجه گرفتند كه: «بين ذات ولد و غير ذات ولد فرقى وجود ندارد».
از ميان اين عده مىتوان به شخصيّتهاى بزرگوار زير اشاره نمود:
١. مرحوم سيّد مرتضى (رحمه الله) در كتاب «الانتصار فى انفرادات الامامية»؛
٢. مرحوم شيخ طوسى (رحمه الله) در كتاب «الاستبصار فيما اختلف من الأخبار»؛
ايشان پس از انتخاب عنوان باب مورد بحث در كتاب مزبور، هيچ اشارهاى به زوجه ذات ولد و غير ذات ولد نكرده و مىفرمايند:
«بَابُ أَنَّ الْمَرْأَةَ لَا تَرِثُ مِنَ الْعَقَارِ وَ الدُّورِ وَ الْأَرَضِينَ شَيْئاً مِنْ تُرْبَةِ الْأَرْضِ وَ لَهَا نَصِيبُهَا مِنْ قِيمَةِ الطُّوبِ وَ الْخَشَبِ وَ الْبُنْيَان» [١] باب اينكه زوجه از اصل زمين و خانهها و زمينها ارث نمىبرد و سهم زوجه قيمت آجر و چوب و بناهاست.
و همانطور كه قبلًا متذكر شديم، شيخ الطائفة (رحمه الله) در اين كتاب، ابتداء روايات موافق با نظر و فتواى خويش را آورده و سپس روايات مخالف را مىآورد و بعد از آن راه جمع بين آنها را ذكر مىكند؛ نكتهاى كه باعث شده مرحوم شيخ
طوسى (رحمه الله) جز قائلين مبناى اول باشد اين است كه ايشان اين روايت را نيز، در بخش روايات مخالف با فتواى خويش آورده است. [٢]
[١]. ر. ك. به: الاستبصار فيما اختلف من الأخبار، شيخ طوسى (رحمه الله)، ج ٤، ص: ١٥١
[٢]. ر. ك. به: همان ص: ١٥٥.