ارث زوجه - دانش، محمدحسن - الصفحة ١٦٤

چند

روايت غير معتبره است و لا غير.

به او جواب خواهيم داد كه: احدى از فقهاء در اينكه در اين باب روايات معتبره و متواتره به اندازه كافى وجود دارد ترديدى نكرده است.

اشكال دوم: اگر مستشكلى بگويد:

در سند بعضى از روايات «ابراهيم بن هاشم» وجود دارد كه فردى ممدوح است پس احتجاج كردن به بعضى از اين روايات، محل اشكال است؛ البته اين اشكال در كلمات مرحوم شهيد ثانى (رحمه الله) در كتاب «رسائل» آمده است.

از اين اشكال دو جواب داده شده است:

الف: جواب شهيد ثانى (رحمه الله)

شهيد (رحمه الله) مى‌فرمايد، ما به اين اشكال چنين پاسخ مى‌دهيم كه:

\* اولًا: مضمون اين اخبار بين اصحاب شهرت دارد و شهرت جابر خبر ضعيف است؛

\* ثانياً: «ابراهيم بن هاشم» از اجلا ممدوحين و از اولين كسانى است كه حديث كوفيين را در قم منتشر كرده است. [١] ب: جواب مختار

\* اولًا: برخى از بزرگان، قبل و بعد از شهيد ثانى (رحمه الله) «ابراهيم بن هاشم» را فردى موثق دانسته و رواياتش را نيز صحيح مى‌دانند.

\* ثانياً: مهم‌تر از توثيق بزرگان، «عمل اصحاب» است كه مشكل وثاقت «ابراهيم بن هاشم» را حل مى‌نمايد.

نتيجه‌ىِ تعدادِهفده روايت باب ششم‌

آن چنان كه در بررسى روايات بيان شد، بعضى روايات، از حيث مضمون، مروى عنه و راوى اول با يكديگر متحدند و نيز مطرح شد كه تعدد و اختلاف راوى، موجبتعدد روايت نمى‌شود و از آنجا كه بسيار بعيد است امام صادق (ع) پنج يا

[١]. ر. ك. به: رسائل، شهيدثانى (رحمه الله)، ج ١، ص: ٤٥٢.