روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩٠ - ترجمه
اِسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطٰانُ ،ابليس بر ايشان مستولى باشد [١]. فَأَنْسٰاهُمْ ذِكْرَ اللّٰهِ ،ذكر خداى از ياد ايشان ببرد. أُولٰئِكَ حِزْبُ الشَّيْطٰانِ ،ايشان لشكر ابليساند و لشكر او خاسران باشند و زيانكاران.
إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ ،گفت:آنان كه با خداى تعالى معاندت [٢]و محادّت كنند [٣]. أُولٰئِكَ فِي الْأَذَلِّينَ ،ايشان در ميان [٤]ذليلترين و خوارترين مردمان باشند.
كَتَبَ اللّٰهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي ،گفت:خداى تعالى بنوشته است در لوح محفوظ و قضا كرده كه غالب شوم من و رسولان من.سبب نزول آيت آن بود كه مسلمانان گفتند:اگر خيبر و پيرامن او [٥]ما را گشاده شود[و مكّه] [٦]،اميد داريم كه [٧]روم و پارس[و حجاز] [٨]ما را گشاده شود،و عبد اللّٰه ابىّ سلول گفت [٩]:
مىپندارى [١٠]كه روم و پارس چون اين ديههاست كه پيرامن شماست تا به آسانى بگشايد!ايشان از آن قويترند و منيعتر و به عدد بيشتر و به شجاعت سختتر [١١].
خداى تعالى اين آيت فرستاد[ردّ بر او] [١٢]: إِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ ،بهدرستى كه خداى تعالى عزيز و قوى است،نظيره قوله: وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنٰا -الى قوله: وَ إِنَّ جُنْدَنٰا لَهُمُ الْغٰالِبُونَ [١٣].
لاٰ تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ -الآية،گفت:نيابيد [١٤]گروهى را كه به خداى و روز قيامت ايمان دارند،آنگه دوستى كنند با دشمنان خداى و
[١] .آد،كا،گا:مستولى شد و دستيافت.
[٢] .آد،كا،گا:محادّه.
[٣] .آد،كا:مضادّه كنند،گا:مخاصمه كنند.
[٤] .آد،كا،گا:در آن.
[٥] .آد،كا،گا:آن.
[١٢] [٨] [٦] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٧] .گا:اميد مىداريم.
[٩] .آد،كا،گا+كه.
[١٠] .مىپندارى/مىپنداريد.
[١١] .كا:سختر/سختتر.
[١٣] .سوره صافّات(٣٧)آيۀ ١٧٣.
[١٤] .آد،گا:نيابى.