روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٢ - ترجمه
تا كفّارت نكند بر او حلال نباشد،و هرگه كه از اين شرايط چيزى مختل شود حكم ظهار لازم نبود.
و مذهب شافعى آن است كه:ظهار بر دو ضرب بود،يكى صريح بود و يكى كنايت.صريح آن باشد كه گويد:انت علىّ كظهر امّي،تو بر من چون پشت مادرى يا به نزديك من چنينى يا با من چنينى،يا چون شكم مادرى يا چون سر او يا چون فرج او،يا دست و پاى او،اينهمه ظهار باشد،و به نزديك ما همچنين است [١]، و نيز مذهب شافعى با مذهب ما راست است در تشبيه به احدى المحرّمات از مادر و خواهر و عمه و خاله [٢]و دختر مادر و دختر خواهر،و چون گويد:پشت تو يا شكم تو يا سينۀ تو يا عضو از اعضاى تو[بر من چون عضوى از اعضاى] [٣]مادر است،به اين گفتار مظاهر باشد.و حكم اين مسئله حكم طلاق باشد به نزديك فريقين اذا علّق الطّلاق بعضو من اعضائها.
و خلاف اين مسئله ميان ابو حنيفه و شافعى چون خلاف در مسائل طلاق باشد.و امّا كنايۀ ظهار [٤]به نزديك شافعى آن باشد كه گويد:تو مرا چون مادرى يا به جاى مادرى،اعتبار نيّت كند،اگر به نيّت ظهار گويد مظاهر باشد،و اگر به نيّت [ظهار] [٥]نكرده باشد ظهار نباشد.و به نزديك شافعى هر زنى را كه طلاقش درست باشد [٦]ظهار در حقّ او درست است،و به نزديك ما تا مدخول بها نباشد ظهار درست نباشد در حقّ او.و جملۀ فقها در اين خلاف كردهاند،و مذهب ابو حنيفه آن است كه:ظهار ذمّى درست نباشد از زنى كه او را طلاق داده باشند [٧]رجعى،و به نزديك ما ظهار از كافر درست نباشد و كفّاره نيز درست نباشد،[و مالك گفت:
[١] .كا:همچنين.
[٢] .كا:عمّته و خالته.
[٥] [٣] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٤] .آد،كا،گا:كنايت مظاهر.
[٦] .آد،كا،گا:نباشد.
[٧] .كا+طلاقى.