روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٣٥ - ترجمه
مىسوخت [١]،و أنشد ابو بكر الانبارىّ:
الخلق مجتمع طورا و مفترق
و الحادثات فنون ذات اطوار
لا تعجبنّ لاضداد ان اجتمعت
و اللّٰه يجمع بين الماء و النّار
[فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ أَنْصٰاراً
،بيرون از خداى هيچ يارى و ياورى [٢]نيافتند] [٣]. وَ قٰالَ نُوحٌ رَبِّ لاٰ تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكٰافِرِينَ دَيّٰاراً ، اين حكايت دعاى نوح است كه كرد بر [٤]قومش،گفت كه نوح-عليه السّلام- گفت در دعا:بار خدايا رها مكن بر پشت زمين از كافران ديّار را.گفتند معنى آن است كه:هيچكس را كه بر زمين بگردد [٥]،و هو فيعال من دار يدور دورا [٦]،كالقيّام [٧]من قام يقوم،و أصلها ديوار و قيوام ثمّ قلبت الواوان [٨]ياء و أدغمتا فى الياء،و گفتند:«ديّار»فعّال است بر سبيل نسبت با دار،يعنى صاحب دار،يقول العرب:ما فى الدّار ديّور و لا ديّار،أى أحد يقوم بمصالح الدّار.
آنگه گفت: إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبٰادَكَ وَ لاٰ يَلِدُوا إِلاّٰ فٰاجِراً كَفّٰاراً ،چه اگر رها كنى ايشان را بندگانت را گمراه بكنند،و الّا فاجرى و كافرى نزايند،و اين خبرى است از غيب كه او [٩]را بدان اطّلاع نبود الّا باعلام اللّٰه تعالى،خداى تعالى او را از اين غيب خبر داد و تا اين خبر نيافت بىدستورى [١٠]از خداى تعالى بر ايشان دعا نكرد.
[١] .آد و ديگر نسخه بدلها:مىسوزانيد.
[٢] .كا+را.
[٣] .اساس:ندارد و،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[١٠] [٤] .اساس:و،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٥] .اساس:بگذرد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٦] .آد+دوارا،كا+دورانا.
[٧] .آد:كالقوام،كا:كالقوّام أصلها.
[٨] .آد:الواو.
[٩] .آد و ديگر نسخه بدلها:كس.