فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهٰا صَرْعىٰ ،تو مردان را ديدى در آنجا افتاده،واحدها «صريع». كَأَنَّهُمْ أَعْجٰازُ نَخْلٍ خٰاوِيَةٍ ،به‌درستى كه [٢]ايشان گونۀ درختان خرمااند خشك شده و پوسيده گشته كه باد برآيد و آن را از بن بشكند يا از بيخ بركند و بيفگند.

فَهَلْ تَرىٰ لَهُمْ مِنْ بٰاقِيَةٍ ،از ايشان هيچ بقيّتى مى‌بينى؟و در«باقيه [٣]»دو قول گفتند:يكى آن‌كه مصدر است،كالعافية،أى من بقاء،و يكى آن‌كه من نفس باقية [٤]،صفت محذوفى موصوف [٥]باشد.

وَ جٰاءَ فِرْعَوْنُ وَ مَنْ قَبْلَهُ ،ابو عمرو و كسائي و يعقوب-و در شاذّ حسن [و] [٦]سلمىّ و جحدرىّ-خواندند:[به كسر«قاف»و فتح«با»يعنى و من معه من جنوده و أشياعه.باقى قرّاء خواندند:و من قبله] [٧]،به فتح«قاف»و سكون «با»،يعنى آنان كه پيش او بودند. [وَ الْمُؤْتَفِكٰاتُ] [٨]،عامّۀ قرّاء به جمع خواندند و حسن بصرى خواند:«و المؤتفكة»بر لفظ واحد،و اهل زمين [٩]. اَلْمُؤْتَفِكٰاتُ بِالْخٰاطِئَةِ ،أى بالخطيئة و المعصية،و اين نيز مصدرى است على وزن الفاعلة، أى بالخطاء و الكفر.

فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ ،در رسول خداى عاصى شدند،يعنى هريكى از

[١] .آد،گا:بركنند.

[٢] .آد و ديگر نسخه بدلها:پنداشتى،كه بر متن مرجّح مى‌نمايد.

[٣] .اساس:باقى،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٤] .آد،كا+أو من حياة باقية.

[٥] .آد و ديگر نسخه بدلها:موصوفى محذوف.

[٨] [٧] [٦] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٩] .آد،گا:يعنى اهل زمين،كا:يعنى آنان كه پيش او بودند اهل زمين.