روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٣ - ترجمه

او را باشد [١]،و نيز حمد و شكر او راست چه جمله نعمتها و منافع به امر اوست و هيچ نعمت نيست الّا اصل آن نعمت از اوست و مضاف به اوست يا به خود يا به‌واسطۀ ديگرى،و او بر همه چيزى خبير قادر است و توانا.

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ ،او آن خداست كه بيافريد شما را و اخراج كرد[شما را] [٢]از عدم در وجود به تقديرى هركدام نيكوتر. فَمِنْكُمْ كٰافِرٌ ،آنگه ابتداى كلامى ديگر [٣]مستأنف[كرد] [٤]گفت:از شما باشد كه مؤمن بود و باشد كه كافر بود.بيان كرد كه ايمان و كفر متعلّق است به بنده،چه حوالت به او كرد و اضافه به او كرد، و اين آيت دليل است بر بطلان قول مجبّره كه گفتند:ايمان و كفر بنده به خداى است و مثال آيت قوله [٥]: وَ اللّٰهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ مٰاءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي [٦]،حوالت خلق به خداى [٧]و مشى [٨]حوالت به ما،همچنين در اين آيت خلق حوالت به خداى [٩]و كفر و ايمان حوالت به ما.و ادلّۀ عقل بر اين معنى از آفتاب روشن‌تر است و آيات محكم به او ناطق.و قوله: فِطْرَتَ اللّٰهِ الَّتِي فَطَرَ النّٰاسَ عَلَيْهٰا [١٠]،و

قوله-صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم: كلّ مولود يولد على الفطرة فابواه يهوّدانه و ينصّرانه و يمجّسانه، گفت:هر كودك كه زايد [١١]بر فطرت و خلقت زايد،و گفتند:بر فطرت اسلام زايد،مادر و پدر او را جهود و ترسا و گبر بكنند.و رسول -صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم-گفت كه خداى تعالى گفت:

خلقت عبادي كلّهم