يعنى المسلّم،و مبرّاست از همۀ ناشايست [١]. اَلْمُؤْمِنُ ،در او دو قول گفتند:يكى آن‌كه تصديق انبيا و رسل خود كند،و يكى آن‌كه بندگان را از ظلم خود ايمن دارد،و اين قول عبد اللّٰه عبّاس است و مقاتل و هو خلاف المخوّف،قال اللّٰه تعالى: وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ [٢]،و قال النّابغة:

و المؤمن العائذات الطّير يمسحها ركبان مكّة بين الغيل و السّند
و گفتند:مصدّق مؤمنان است در توحيد[و] [٣]جمله صادقان،و اين قول ابن زيد است.و حسين بن فضل گفت:آمر است به ايمان،قرظىّ گفت:مجير است،چنان كه گفت [٤]: وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لاٰ يُجٰارُ عَلَيْهِ [٥].

اَلْمُهَيْمِنُ ،عبد اللّٰه عبّاس گفت:امين است.مجاهد گفت و قتاده:شهيد است،يعنى گواه بر خلقان.ابن زيد گفت:مصدّق است.عطا گفت:مأمون الجانب است كه از ظلم او ايمن باشند.خليل گفت:رقيب است.يمان گفت:مطّلع است،سعيد مسيّب گفت:قاضى است.مبرّد گفت:مهربان است.عكرمه گفت:رهنماى است.ابن كيسان گفت:تأويل اين نام جز خداى نداند.ابو عبيده گفت:در كلام عرب بر اين وزن پنج نام است:المهيمن و المبيطر،و المسيطر،و المبيقر،و هو الذّاهب فى الأرض[٢٩-ر]و المجيمر [٦]و آن نام كوهى است.

اَلْعَزِيزُ ،غالب و قاهر است. اَلْجَبّٰارُ ،عبد اللّٰه عبّاس گفت:عظيم است، و [٧]جبروت اللّٰه عظمته،و گفتند:مصلح است من الجبر و هو اصلاح الكسر، شكسته بازبندد،يقال:جبرت الأمر فجبر و انجبر،قال العجّاج:

[١] .آد،كا،گا+و نابايست.

[٢] .سورۀ قريش(١٠٦)آيۀ ٤.

[٣] .اساس:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٤] .آد،كا،گا:است بيانه قوله.

[٥] .سورۀ مؤمنون(٢٣)آيۀ ٨٨.

[٦] .آد،كا،گا:و المخيمر.

[٧] .اساس:معنى او،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.