روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٨ - ترجمه

بر راهب پيدا شد و گفت:يا برصيصا مرا مى‌شناسى؟گفت:نه.گفت:من آن راهبم كه تو را آن دعا آموختم،ويحك چه كردى از پس من!آبروى خود و همه عابدان عالم ببردى،و لكن من تو را چيزى بياموزم كه [١]از آن نجات يابى به دعواتى كه من دانم.گفت:چه كنم؟گفت:مرا يك‌بار سجده كن تا من به دعا چشمهاى اينان بگيرم تا تو بگريزى.آنگه چون گريخته باشى تو به كن با خداى [٢].او سجده كرد او را و كافر شد،و ذلك قوله: كَمَثَلِ الشَّيْطٰانِ إِذْ قٰالَ لِلْإِنْسٰانِ اكْفُرْ فَلَمّٰا كَفَرَ قٰالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخٰافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعٰالَمِينَ .

چون او[٢٨-ر]سجده كرده بود،ديو از او تبرّا كرد [٣]و گفت:من از تو بيزارم كه من از خداى مى‌ترسم،و اين خبر از اسانيد اصحاب الحديث است و با مذهب ما راست نيست،چه در او زحفى [٤]چند است كه مخالف است اصول را،و اين [٥]ممكن است تأويل گفتن،اگر در خبر درست شود تأويل آن باشد كه:

اگر اين خبر صحيح است،آن مرد [٦]همچو ابيض منافق بوده باشد،چه ارتداد به نزديك ما درست نيست ازآنجا كه مؤدّى است با احباط يا با مذهب جبر،و به نزديك ما سجدۀ جز خداى به حقيقت كفر نباشد،چه كفر از افعال قلوب باشد و در احوال جوارح هيچ كفر نيوفتد،و لكن[از] [٧]افعال[و] [٨]علامات [٩]كفر باشد چنان كه ايمان همه افعال دل باشد و نماز علامت او بود

لقوله-عليه السّلام:

علم الايمان الصّلاة، و علامت چيزى جز آن چيز باشد.

و امّا بايد گفتن كه:لفظ«كفر»در آيت به معنى اظهار كفر است في قوله: