انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٧ - پنج صفت نيك

سختگيرى، بلكه در ميان اين دو حدّ اعتدالى دارند». [١] در انفاق ميانه‌رو است، نه چندان مى‌بخشد كه خودش را بيچاره و وامانده كند و نه خسيس است كه خير او به ديگران نرسد.

٣.

«وَقالَ صِدقاً

؛ راست مى‌گويد». زبانش به دروغ آلوده نمى‌شود.

امام مى‌فرمايد براى اينكه پاكى و خوبى مردى را بشناسيد،

لا تَنظُروا الى‌ طولِ رُكوعِ الرَّجُلِ وَسُجودِهِ فإنَّ ذلِكَ شَي‌ءٌ قَد اعتادَهُ فَلَو تَرَكَهُ استَوحَشَ لِذلِكَ وَلكِنِ انظُروا الى‌ صِدقِ حَديثِهِ وَ اداءِ امانَتِهِ:

«به ركوع و سجده طولانى او نگاه نكنيد، زيرا او به اين عمل عادت كرده و اگر ترك كند از ترك عادت وحشت‌زده مى‌شود، ولى به راستگويى و اداءِ امانتش نگاه كنيد و از اين راه او را بشناسيد». [٢] و در آيه ٨٠ سوره اسراء آمده است: « «وَ قُلْ رَبّ ادْخِلْنِى مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ اخْرِجْنِى مُخْرَجَ صِدْقٍ»؛ بگو: پروردگارا، مرا (در هر كار) با صداقت وارد كن و با صداقت خارج ساز».

يعنى هيچ كار فردى و اجتماعى را جز با صدق و راستى آغاز نكنم، همچنين هيچ برنامه‌اى را جز به راستى پايان ندهم، راستى و صداقت و درستى و امانت خطّ اصلى من در همه كارها باشد و آغاز و انجام هر چيزى با آن صورت گيرد. در حقيقت، رمز اصلى پيروزى در اين است و راه و روش انبيا و اولياى الهى همين بوده كه فكرشان، گفتارشان و اعمالشان از هرگونه غش و تقلّب و خدعه و نيرنگ و هر چه بر خلاف صدق و راستى است پاك باشد.

اصولًا بسيارى از بدبختى‌هايى كه امروز با چشم خود مى‌بينيم و دامنگير افراد و اقوام و ملّت‌ها شده، به سبب انحراف از همين اصل است. گاهى پايه اصلى كارشان دروغ و نيرنگ است و گاه كه ورودشان در كارها بر اساس راستى است، اين خطّ اصيل را تا پايان حفظ نمى‌كنند و همين، عامل شكست آنان مى‌شود. [٣]

[١]. سوره فرقان، آيه ٦٧.

[٢]. كافى، ج ٢، ص ١٠٥، ح ١٢.

[٣]. رجوع شود به: تفسير نمونه، ذيل آيه ٧٩ سوره اسراء.